Bu ifadesi hemen bir etki yaratt\u0131: \u201cmetaverse\u201d, Google s\u0131ralamalar\u0131nda h\u0131zl\u0131ca y\u00fckselen bir arama terimi olarak ortaya \u00e7\u0131kt\u0131.[2]<\/a><\/p>\n Ge\u00e7en y\u0131l\u0131n Ekim ay\u0131nda bu kelimenin ne oldu\u011funu arama d\u00fcrt\u00fcs\u00fcne direnenler i\u00e7in metaverse, ger\u00e7ek ve dijital d\u00fcnyalar\u0131n \u00e7arp\u0131\u015fmas\u0131 olarak alg\u0131lan\u0131yordu. En temel d\u00fczeyde, kullan\u0131c\u0131lar\u0131n sosyal medya, oyun, dijital ortamlar ve kripto para birimleri aras\u0131nda sanal olarak etkile\u015fim kurmas\u0131n\u0131 sa\u011flayan bir teknolojidir. Metaverse, d\u00f6n\u00fc\u015f\u00fcm s\u00fcrecinde daha \u00e7ok boyutlar\u0131 olan bir deneyim haline gelecek ve kullan\u0131c\u0131lar\u0131n kendi d\u00fcnyam\u0131z\u0131n payla\u015f\u0131ml\u0131 sim\u00fclasyonuna kendilerini kapt\u0131rmalar\u0131na olanak tan\u0131yacak.<\/p>\n Evet, bir g\u00fcn siz (veya daha do\u011frusu sizi temsil eden avatar) sanal bir alana girebilir ve \u201cnormal\u201d hayattakiyle ayn\u0131 \u015fekilde ba\u015fkalar\u0131yla etkile\u015fime girebilirsiniz. Ortak bir i\u015f projesinde \u00e7al\u0131\u015fmak i\u00e7in sanal olarak bir araya gelebilir veya bir film veya spor oyunu ile sanal ortamda rahatlayabilir veya bir arabay\u0131 veya tatil paketini sat\u0131n almadan \u00f6nce sanal olarak deneyebilirsiniz.<\/p>\n Teknoloji, \u00e7izim tahtas\u0131ndan devre kartlar\u0131na ad\u0131m ad\u0131m ge\u00e7i\u015f yap\u0131yor. Facebook\u2019un Horizon Workrooms uygulamas\u0131, i\u015f arkada\u015flar\u0131n\u0131n toplant\u0131 yapmas\u0131 i\u00e7in halihaz\u0131rda \u00e7evrimi\u00e7i bir sanal ofis ortam\u0131 olarak hizmet vermektedir.[3]<\/a><\/p>\n Ve bu sadece buzda\u011f\u0131n\u0131n g\u00f6r\u00fcnen k\u0131sm\u0131. Metaverse, g\u00fcn\u00fcm\u00fcz\u00fcn en anla\u015f\u0131labilir fikirlere sahip tahmincilerinin hayal g\u00fcc\u00fcn\u00fcn \u00f6tesinde olabilir. Hen\u00fcz \u201cmetaverse\u201d\u00fcn tek bir merkezi varl\u0131k m\u0131 yoksa ba\u011f\u0131ms\u0131z platformlar\u0131n \u00f6rt\u00fc\u015fmesiyle olu\u015fan daha karma\u015f\u0131k bir ekosistem mi olaca\u011f\u0131n\u0131 bile bilmiyoruz.<\/p>\n Felsefi olarak her yeniden yorumlanmas\u0131nda metaverse, kendini tamamen yeniden yaratarak d\u00fcnyam\u0131z\u0131 yeniden \u015fekillendirebilir.<\/p>\n Yine de, Moore yasas\u0131[4]<\/a> ve di\u011fer \u00f6l\u00e7\u00fctlerde vurgulanan teknolojik geli\u015fmenin katlanarak ilerlemesi g\u00f6z \u00f6n\u00fcne al\u0131nd\u0131\u011f\u0131nda, metaverse\u2019\u00fcn zaman i\u00e7inde her sabah \u015fu anda uyand\u0131\u011f\u0131m\u0131z ger\u00e7eklikten giderek ay\u0131rt edilemez hale gelece\u011fini varsaymak ger\u00e7ek d\u0131\u015f\u0131 bir olgu de\u011fildir. B\u00fct\u00fcn olarak bak\u0131ld\u0131\u011f\u0131nda bu bebek, sanal bir d\u00fcnyay\u0131 in\u015fa eden dijital bir tanr\u0131 gibi g\u00fcc\u00fcyle \u00f6v\u00fcnen bir canavar haline gelebilir.<\/p>\n Peki, bu devrim niteli\u011findeki metaverse\u2019\u00fcn y\u00fckseli\u015fini destekleyecek teknolojiler tam olarak nedir? Ser\u00fcvenimiz d\u00f6rt harfle ba\u015fl\u0131yor: VR (Sanal Ger\u00e7eklik) ve AR (Art\u0131r\u0131lm\u0131\u015f Ger\u00e7eklik)<\/p>\n \u00d6ng\u00f6r\u00fclebilir bir gelecekte g\u00f6rsel bir metaverse\u2019e kendinizi kapt\u0131rman\u0131z i\u00e7in sanal ger\u00e7eklik (VR) ba\u015fl\u0131k seti gibi birincil bir aray\u00fcz\u00fc takman\u0131z yeterli olacakt\u0131r. Bu tarz \u00fcr\u00fcnler ba\u015flang\u0131\u00e7ta Facebook\u2019un kendi Oculus cihaz\u0131 olarak ortaya \u00e7\u0131km\u0131\u015f olsa da gelecekte Sony, HTC, Valve ve daha pek \u00e7ok potansiyel rakibin piyasa sunaca\u011f\u0131 ba\u015fl\u0131k setlerini de g\u00f6rmeye ba\u015flayaca\u011f\u0131z.<\/p>\n Bu ba\u015fl\u0131k setleri ve bunlar\u0131n sahip olduklar\u0131 teknolojileri temel alan halefleri, yan yana bak\u0131ld\u0131\u011f\u0131nda g\u00f6r\u00fcnt\u00fcye derinlik katan, her g\u00f6z i\u00e7in bir adet olmak \u00fczere iki k\u00fc\u00e7\u00fck ekran i\u00e7erir. \u0130nternete ba\u011fl\u0131 olan bir VR ba\u015fl\u0131k seti, metaverse\u2019\u00fcn payla\u015f\u0131ml\u0131 alan\u0131n kap\u0131lar\u0131n\u0131 a\u00e7abilir ve hatta masa ve dosya gibi kendi d\u00fcnyam\u0131zdan taranm\u0131\u015f \u00f6geleri bu sanal ortama ta\u015f\u0131mam\u0131za olanak tan\u0131r.<\/p>\n Art\u0131r\u0131lm\u0131\u015f ger\u00e7eklik veya AR, k\u00fc\u00e7\u00fck bir farka sahip biti\u015fik bir teknolojidir. AR, bizi ikinci bir sanal d\u00fcnyaya sokmak yerine, dijital \u0131\u015f\u0131\u011f\u0131 do\u011frudan insan g\u00f6z\u00fcne ileterek ger\u00e7ek d\u00fcnya ortam\u0131m\u0131z\u0131n \u00fczerine oturtulmu\u015f CGI (bilgisayar taraf\u0131ndan olu\u015fturulan g\u00f6r\u00fcnt\u00fc) g\u00f6r\u00fcnt\u00fclerini yans\u0131t\u0131r. \u00d6rne\u011fin, bir sunum i\u00e7in haz\u0131r olan bo\u015f bir ofise bir beyaz tahta getirebilir veya uzaktaki i\u015f arkada\u015flar\u0131n\u0131z\u0131 bir masan\u0131n etraf\u0131nda somutla\u015ft\u0131rarak bir siber konferans i\u00e7in toplayabilirsiniz. Microsoft HoloLens ve Magic Leap\u2019i i\u00e7eren az say\u0131daki AR ba\u015fl\u0131k seti nedeniyle, AR teknolojisi VR muadillerine k\u0131yasla bir haz\u0131rl\u0131k a\u015famas\u0131ndad\u0131r.<\/p>\n Ancak bir ba\u015fl\u0131k seti, ister yeni bir ger\u00e7eklik icat etmek (VR) ister mevcut bir ger\u00e7ekli\u011fi desteklemek (AR) i\u00e7in tasarlanm\u0131\u015f olsun, bu t\u00fcr y\u00fcksek \u00e7\u00f6z\u00fcn\u00fcrl\u00fckl\u00fc, gecikme h\u0131z\u0131 d\u00fc\u015f\u00fck cihazlar metaverse i\u00e7in ilk kap\u0131m\u0131z olacak.<\/p>\n Sat\u0131\u015f rakamlar\u0131ndaki art\u0131\u015f, t\u00fcketicilerin bu teknolojiye tepkilerini sat\u0131n alarak sergilediklerini ve Meta\u2019n\u0131n sadece ge\u00e7ti\u011fimiz Noel\u2019de (2021) iki milyon ba\u015fl\u0131k setinin yenisiyle de\u011fi\u015ftirilmesine neden oldu\u011funu g\u00f6steriyor.[5]<\/a> Yat\u0131r\u0131mc\u0131lar\u0131n son 12 ay i\u00e7inde y\u00fcz milyonlarca dolar tutar\u0131ndaki yat\u0131r\u0131mlar\u0131n\u0131 metaverse ile ilgili yaz\u0131l\u0131m ve \u00e7evre birimlerini geli\u015ftiren \u015firketlere y\u00f6nlendirmesi son derece dikkat \u00e7ekici.<\/p>\n Bu inan\u00e7, b\u00fcy\u00fck olas\u0131l\u0131kla do\u011fru yolda. VR ve AR \u00fcnitelerinin toplam sat\u0131\u015flar\u0131, 2024 gibi k\u0131sa bir s\u00fcre i\u00e7inde geleneksel d\u00fcz ekran konsollar\u0131n\u0131n sat\u0131\u015f\u0131n\u0131 a\u015facak gibi g\u00f6r\u00fcn\u00fcyor.[7]<\/a><\/p>\n Tamamlay\u0131c\u0131 teknolojilerin, baz\u0131 temel alanlarda h\u0131zla ilerledi\u011fi g\u00f6z \u00f6n\u00fcne al\u0131nd\u0131\u011f\u0131nda metaverse\u2019\u00fcn y\u00fckseli\u015fi her \u015feye ra\u011fmen sa\u011fl\u0131kl\u0131 g\u00f6r\u00fcn\u00fcyor[8]<\/a>:<\/p>\n Gelecekte bir ki\u015fi ba\u015fl\u0131k setleri, ekranlar ve kumandalar \u00fczerinden tam olarak iletim yapabilse ve g\u00f6rme ve i\u015fitme duyular\u0131n\u0131n \u00f6tesindeki duyu yeteneklerini kullanabilse ne olurdu?<\/p>\n Beyin-bilgisayar aray\u00fczlerinin (BCI) gelecekte vadetti\u011fi \u015fey budur. Do\u011frudan insan beynine ba\u011flanan implant cihazlar\u0131n sunaca\u011f\u0131, olduk\u00e7a zengin bir tat, doku, koku ve dokunsal hareket d\u00fcnyas\u0131, tamamen yeni bir deneyim ortaya \u00e7\u0131kararak somut ekipmanlar\u0131n ak\u0131c\u0131l\u0131\u011f\u0131 yok eden \u00f6zelliklerini ortadan kalkabilir. Belki de hayallerin<\/em> ger\u00e7ek oldu\u011fu<\/em> nokta budur.<\/p>\n Halihaz\u0131rda, bu BCI teknolojisinin embriyonik formlar\u0131, konu\u015fma kayb\u0131 olan hastalar\u0131n tekrar ileti\u015fim kurmas\u0131n\u0131[9]<\/a> ve fiziksel engeli olan ki\u015filerin ak\u0131ll\u0131 cihazlarla etkile\u015fim kurmas\u0131n\u0131 sa\u011fl\u0131yor[10]<\/a>.<\/p>\n BCI\u2019nin eri\u015fim sa\u011flad\u0131\u011f\u0131 bir metaverse \u015fimdilik kavram a\u015famas\u0131nda kalabilir ancak nihai hedef olarak var olmaya devam edecektir; bu, belki de bilim kurgunun ger\u00e7ek d\u00fcnyaya yay\u0131ld\u0131\u011f\u0131 bir d\u00f6n\u00fcm noktas\u0131 olacakt\u0131r.<\/p>\n Kimse metaverse\u2019\u00fcn (bug\u00fcnk\u00fc anlam\u0131yla) ne zaman \u201colgunlu\u011fa\u201d ula\u015faca\u011f\u0131n\u0131 s\u00f6yleyemese de sat\u0131n alma, sat\u0131\u015f, ileti\u015fim, a\u011flar\u0131 geni\u015fletme, \u00f6\u011frenme ve fikirleri etkileme imkan\u0131 sa\u011flayan yeni yollar sunarak ticaret ve siyaset i\u00e7in oyunun kurallar\u0131n\u0131 de\u011fi\u015ftiren olanaklar\u0131 mutlaka sa\u011flayacakt\u0131r.<\/p>\n Kamu veya \u00f6zel sekt\u00f6r olarak en ba\u015f\u0131ndan itibaren metaverse ile ilgilenmezseniz, gelecekteki say\u0131s\u0131z potansiyel f\u0131rsat\u0131 ka\u00e7\u0131rma riskiyle kar\u015f\u0131 kar\u015f\u0131ya kal\u0131rs\u0131n\u0131z.<\/p>\n Oyun platformlar\u0131ndaki sanal \u00fcr\u00fcnlere 2021 y\u0131l\u0131nda yakla\u015f\u0131k 100 milyon ABD dolar\u0131 harcand\u0131. Baz\u0131 uzmanlar, fizikselden sanala sat\u0131n al\u0131mlara (ger\u00e7ek d\u00fcnyada \u00fcretilen, ancak sanal bir \u00fcr\u00fcn veya hizmet i\u00e7in kullan\u0131lan) ve sanaldan fiziksele sat\u0131n al\u0131mlara (sanal d\u00fcnyada \u00fcretilen, ancak ger\u00e7ek bir \u00fcr\u00fcn veya hizmet i\u00e7in kullan\u0131lan) dayanan tamamen yeni ticaret modellerinin patlamas\u0131na tan\u0131kl\u0131k ederken, bu rakam\u0131n 2024 y\u0131l\u0131na kadar y\u0131lda 1 trilyon ABD dolar\u0131na veya daha da \u00fczerine \u00e7\u0131kaca\u011f\u0131n\u0131 \u00f6ng\u00f6r\u00fcyorlar.[11]<\/a><\/p>\n \u00d6rne\u011fin, \u00e7ocuk oyuncak firmas\u0131 LOL Surprise, sanal deneyimlerin kilidini a\u00e7an QR kodlar\u0131yla ger\u00e7ek d\u00fcnyada resimli oyun kartlar\u0131 sat\u0131yor. Buna kar\u015f\u0131l\u0131k, yemek zinciri Chipotle Mexican Grill, oyuncular\u0131n ger\u00e7ek d\u00fcnyadaki restoranlarda harcanabilen Burrito Bucks kazanmak i\u00e7in yemek tarifi denemeleri yapabilece\u011fi sanal bir restoran\u0131 \u00e7evrimi\u00e7i olarak ba\u015flatt\u0131.[12]<\/a><\/p>\n Asl\u0131nda metaverse\u2019\u00fc tamamen ayr\u0131 bir d\u00fcnya olarak de\u011fil de fiziksel d\u00fcnyam\u0131z ile dijital benzerinin bir yak\u0131nsamas\u0131 olan \u201cfijital\u201d bir k\u00fcre olarak d\u00fc\u015f\u00fcnebiliriz.<\/p>\n \u0130leri g\u00f6r\u00fc\u015fl\u00fc \u015firketler, bug\u00fcn sunduklar\u0131 tekliflerinin sanal d\u00fcnyaya ne kadar iyi bir \u015fekilde aktarabileceklerini d\u00fc\u015f\u00fcnmeye ba\u015flamal\u0131d\u0131r. B\u00fcy\u00fck i\u015fletmeler ve mevcut markalar i\u00e7in bu, erken yat\u0131r\u0131m yapmak ve a\u00e7\u0131kg\u00f6z akt\u00f6rler daha ilk ad\u0131m\u0131 atmadan \u00f6nce bir platformda varl\u0131\u011f\u0131n\u0131 g\u00fcvenceye almak anlam\u0131na gelir. Bu arada, ba\u015flang\u0131\u00e7 \u015firketleri eski markalar\u0131n bask\u0131n pozisyonlar\u0131ndan pay kapmak i\u00e7in g\u00f6receli \u00e7evikliklerinden yararlanarak ve yeni pazarlar yaratarak bu b\u00fcy\u00fck ni\u015f pazarlardan pay kapmay\u0131 hedefleyebilir.<\/p>\n Yeni bir d\u00fcnyaya yap\u0131lan herhangi bir at\u0131l\u0131m risklerle doludur ve metaverse kesinlikle bir istisna de\u011fildir. Peki, dijital d\u00fcnyada \u00e7\u0131\u011f\u0131r a\u00e7an bu yeni dalgan\u0131n yaratabilece\u011fi ve biz t\u00fcketicilere yans\u0131yabilecek, \u00fczerinde durup d\u00fc\u015f\u00fcnmemiz gereken sorunlar nelerdir?<\/p>\n Sosyal medyan\u0131n do\u011fru olan\u0131n ne oldu\u011funu kontrol edebilme, tarafs\u0131z tart\u0131\u015fmalar\u0131 te\u015fvik etme ve toplumsal uyumu art\u0131rma ile ilgili tart\u0131\u015fmal\u0131 ge\u00e7mi\u015fi g\u00f6z \u00f6n\u00fcne al\u0131nd\u0131\u011f\u0131nda, pek \u00e7ok ki\u015fi metaverse\u2019\u00fcn buna benzer suistimallerden nas\u0131l korunabilece\u011fini merak etmektedir. Troller, bilgisayar korsanlar\u0131, siyasi kampanya y\u00fcr\u00fct\u00fcc\u00fcleri ve su\u00e7lular i\u00e7in sadece yeni bir oyun alan\u0131 m\u0131 olacak? Taciz, istismar, radikalle\u015fme ve yanl\u0131\u015f bilgiyi \u00f6nlemek i\u00e7in internetin tuzaklar\u0131ndan bir \u015feyler \u00f6\u011frenebilir miyiz?<\/p>\n \u015eimdiye kadar yeterli derecede a\u00e7\u0131k ve net yan\u0131tlar bulunamad\u0131\u011f\u0131 i\u00e7in bu sorunlar halen \u00e7\u00f6z\u00fclmeyi bekliyor. Ancak, sa\u011fl\u0131kl\u0131 ve i\u015fleyen bir metaverse olu\u015fturmak i\u00e7in veri koruma ve g\u00fcvenlik yasalar\u0131n\u0131n teknolojiyle paralel olarak geli\u015fmesi gerekti\u011fine dair geni\u015f bir fikir birli\u011fine sahip bir toplulukta, bu konular aktif olarak tart\u0131\u015f\u0131lmaktad\u0131r.<\/p>\n Veri kurallar\u0131 \u015fu anda AB\u2019nin Genel Veri Koruma D\u00fczenlemesi (GDPR) veya Kanada\u2019n\u0131n Ki\u015fisel Bilgilerin Korunmas\u0131 ve Elektronik Belgeler Yasas\u0131 gibi uluslararas\u0131 yasalar\u0131n bir ekini olu\u015fturmaktad\u0131r. ABD pek \u00e7ok \u015firketi kapsam\u0131na alabilen herhangi bir federal d\u00fczenlemeye sahip de\u011fildir, ancak bunun yerine Adil Kredi Raporlama Yasas\u0131, Aile E\u011fitim Haklar\u0131 ve Gizlilik Yasas\u0131 ve \u00c7ocuklar\u0131n \u00c7evrimi\u00e7i Gizlili\u011fini Koruma Yasas\u0131n\u0131 i\u00e7eren karma yasalara g\u00fcvenmektedir. \u00c7in, kendi Ki\u015fisel Bilgilerin Korunmas\u0131 Kanunu (PIPL) kapsam\u0131nda faaliyet g\u00f6stermektedir.<\/p>\n T\u00fcketiciler, olduk\u00e7a geni\u015f bir alana yay\u0131lan ve bir zamanlar gizli bilgi olan v\u00fccut dili, ses tonlamas\u0131, fizyolojik tepkiler, davran\u0131\u015f kal\u0131plar\u0131 gibi verilerin reklam verenler ve doland\u0131r\u0131c\u0131lar taraf\u0131ndan kolayca eri\u015filebilir olaca\u011f\u0131n\u0131n fark\u0131na vararak yeni bir ihtiyatl\u0131 yakla\u015f\u0131m\u0131 benimsemek zorunda kalacaklar.<\/p>\n Kanada, ilgin\u00e7 bir \u00f6rnek vaka olarak izlenmeye de\u011fer bir konumdad\u0131r. \u00dclkenin Gizlilik Komiseri, ge\u00e7ti\u011fimiz y\u0131l bir Amerikan yapay zeka \u015firketinin y\u00fcz tan\u0131ma yaz\u0131l\u0131m\u0131n\u0131n bir par\u00e7as\u0131 olarak kullanmak \u00fczere internetten milyarlarca vesikal\u0131k foto\u011fraf toplayarak gizlilik haklar\u0131n\u0131 ihlal etti\u011fi sonucuna varm\u0131\u015ft\u0131r.[13]<\/a> Biyometrik veri taban\u0131, kolluk kuvvetlerine yard\u0131mc\u0131 olmak i\u00e7in tasarlanm\u0131\u015ft\u0131, ancak Kanadal\u0131 komiser bunun \u00f6zel ki\u015filerin izlenmesi ve toplu olarak kimliklerinin tan\u0131mlanmas\u0131 anlam\u0131na geldi\u011fini savundu. Bu bulgu, i\u015f ihtiya\u00e7lar\u0131n\u0131n insanlar\u0131n gizlilik hakk\u0131n\u0131 ihlal etti\u011fine dair hassasiyeti vurgulayan bir bulgudur.<\/p>\n Kurallar, uluslararas\u0131 \u00e7apta daha uyumlu hale getirilmeden, bu t\u00fcr daha derin ikilemleri nas\u0131l \u00e7\u00f6zmeye ba\u015flayabiliriz: Metaverse\u2019\u00fcn \u201csorumlulu\u011fu\u201d kimde olacak? Metaverse verilerinin eri\u015fim ve da\u011f\u0131t\u0131m\u0131n\u0131, tek bir merkezi kurum mu kontrol edecek? Yoksa basit bir kanun maddesi ile \u00e7ok say\u0131da ki\u015fili\u011fe, kamu ve \u00f6zel sekt\u00f6r kurulu\u015funa, genellikle bir rekabet arac\u0131 olarak veri toplama ve ticaretini yapma konusunda yetki mi verilecek?<\/p>\n Bunlar toplum i\u00e7in yeni sorunlar de\u011fildir. Bu t\u00fcr sorunlar, insano\u011flu yeni bir alana girdi\u011finde veya d\u00f6n\u00fc\u015f\u00fcm yaratan teknolojileri benimsedi\u011finde ortaya \u00e7\u0131kar. \u00d6rne\u011fin, okyanuslar\u0131 kim kontrol eder? Antarktika ve Kutuplar, Ay, peki ya Uzay? Ve tabii ki, g\u00fcn\u00fcm\u00fcz\u00fcn internet d\u00fcnyas\u0131. Ard\u0131ndan t\u0131p, cerrahi ve yapay zeka alanlar\u0131nda etik ve y\u00f6neti\u015fim ile ilgili tart\u0131\u015fmalar gelir.<\/p>\n Facebook, s\u00f6z konusu sorunlar\u0131n \u00fcstesinden gelmenin veya en az\u0131ndan bunlar\u0131n \u00fcstesinden geliyormu\u015f gibi g\u00f6r\u00fcnmenin, kendi Halkla \u0130li\u015fkiler ba\u015far\u0131s\u0131 a\u00e7\u0131s\u0131ndan ne kadar de\u011ferli oldu\u011funun fark\u0131nda gibi g\u00f6r\u00fcn\u00fcyor. Bu y\u0131l\u0131n May\u0131s ay\u0131nda, \u201csorumlu\u201d bir metaverse olu\u015fturmaya yard\u0131mc\u0131 olmak i\u00e7in 50 milyon ABD dolar\u0131 tutar\u0131nda bir yat\u0131r\u0131m yapaca\u011f\u0131n\u0131 a\u00e7\u0131klad\u0131.[14]<\/a> Peki hedefi ne? Yakla\u015fan sanal ortamda ortak bir de\u011ferler sistemi olu\u015fturmak.<\/p>\n Bu para, Seul Ulusal \u00dcniversitesi, Amerikan Devletleri \u00d6rg\u00fct\u00fc ve Singapur Ulusal \u00dcniversitesi Teknoloji, Robotik, Yapay Zeka ve Hukuk Merkezi dahil olmak \u00fczere d\u00fcnya genelinde \u00e7e\u015fitli kurumlarda beceri geli\u015ftirme ve etik ara\u015ft\u0131rmalar i\u00e7in gerekli finansman\u0131n sa\u011flanmas\u0131na yard\u0131mc\u0131 olacak<\/a>. Bu fonun end\u00fcstri, kamu sekt\u00f6r\u00fc ve akademi aras\u0131ndaki hayati i\u015fbirli\u011fini te\u015fvik etmesi bekleniyor.<\/p>\n Metaverse uzman\u0131 ve ara\u015ft\u0131rmac\u0131s\u0131 Matthew Ball, platformlar, geli\u015ftiriciler, markalar ve m\u00fc\u015fteriler aras\u0131ndaki karma\u015f\u0131k etkile\u015fim ihtiyac\u0131 g\u00f6z \u00f6n\u00fcne al\u0131nd\u0131\u011f\u0131nda, metaverse\u2019\u00fcn tam potansiyelini ger\u00e7ekle\u015ftirmek i\u00e7in D\u00fcnya Ticaret \u00d6rg\u00fct\u00fc \u00f6l\u00e7e\u011finde i\u015f birli\u011fine dayal\u0131 bir \u00e7abaya ihtiya\u00e7 duyulabilece\u011fini belirtiyor. [15]<\/a><\/p>\n Ball, metaverse\u2019\u00fc ilk benimseyenlerin dijital devrimin potansiyelini ortaya \u00e7\u0131karan e\u011fitim ve sa\u011fl\u0131k hizmetleri sekt\u00f6rleri oldu\u011fu g\u00f6zlemine dayanarak, bu yeni d\u00fcnyan\u0131n \u201cku\u015faklar\u0131 derinden de\u011fi\u015ftirecek\u201d bir olgu oldu\u011funa inan\u0131yor.<\/p>\n S\u0131n\u0131flardaki metaverse uygulamalar\u0131, \u015fu an zaten \u00f6\u011frencilerin volkanik patlamalar\u0131 mikroskobik d\u00fczeyde ara\u015ft\u0131rarak sanal bilim deneylerine kat\u0131lmalar\u0131na olanak sa\u011fl\u0131yor. Bu s\u00fcre\u00e7te, ABD, Maryland\u2019deki Johns Hopkins Hastanesi\u2019nde iki hastan\u0131n ameliyat\u0131, AR ba\u015fl\u0131k seti takan cerrahlar taraf\u0131ndan ger\u00e7ekle\u015ftirildi.<\/p>\n Benzer \u015fekilde, Abdul Latif Jameel Health<\/a>\u2019in Japon ila\u00e7 teknolojisi firmas\u0131 Holoeyes<\/a>\u2019a yapt\u0131\u011f\u0131 bir yat\u0131r\u0131m, s\u00fcrekli geni\u015fleyen metaverse i\u00e7inde ba\u015fka bir t\u0131bbi f\u0131rsat\u0131 vurgulad\u0131.<\/p>\n Holoeyes<\/a>\u2019\u0131n \u00e7\u0131\u011f\u0131r a\u00e7an VR cerrahi destek sistemi, doktorlar\u0131n bir hastan\u0131n v\u00fccuduna e\u015fi benzeri g\u00f6r\u00fclmemi\u015f bir netlikte bakabilmelerini sa\u011fl\u0131yor, bu da daha h\u0131zl\u0131 ve daha do\u011fru tan\u0131 imkanlar\u0131n\u0131n herkese ula\u015ft\u0131r\u0131labilmesi anlam\u0131na geliyor. Holoeyes bir cerrahi hedef b\u00f6lgesini 3 boyutlu olarak \u00fczerinde gezinebilir \u015fekilde g\u00f6r\u00fcnt\u00fcler. B\u00f6ylece, cerrahlar\u0131n yak\u0131ndaki organlar\u0131n ve kan damarlar\u0131n\u0131n konumlar\u0131n\u0131 belirleyerek ve ger\u00e7ek hastaya \u00f6zel, geni\u015fletilmi\u015f ger\u00e7eklik ortamlar\u0131 ile m\u00fcdahalelerini \u00f6nceden planlayarak ameliyatlar s\u0131ras\u0131nda ortaya \u00e7\u0131kan \u00f6ng\u00f6r\u00fclemeyen komplikasyon olas\u0131l\u0131klar\u0131n\u0131 azaltmalar\u0131na olanak tan\u0131r. Prosed\u00fcrler ayr\u0131ca kaydedilebilir ve e\u011fitim amac\u0131yla kullan\u0131labilir.<\/p>\n Sadece ayr\u0131nt\u0131l\u0131 de\u011fil, ayn\u0131 zamanda h\u0131zl\u0131d\u0131r. BT taramas\u0131 Holoeyes sitesine y\u00fcklendikten sadece 15 dakika sonra 3 boyutlu bir g\u00f6r\u00fcnt\u00fcs\u00fc ve VR uygulamas\u0131, g\u00f6r\u00fcnt\u00fcleme cihaz\u0131na indirilmeye haz\u0131r hale gelir.<\/p>\n Abdul Latif Jameel Health \u015fimdi Orta Do\u011fu ve Afrika<\/a>\u2019da 2,4 milyondan fazla cerraha hayat kurtaran VR teknolojisini da\u011f\u0131tmas\u0131nda Holoeyes\u2019a yard\u0131mc\u0131 oluyor.<\/p>\n![\"\"](\"https:\/\/media.alj.com\/app\/uploads\/2022\/09\/1764-ALJ-Mastering-the-Metaverse-scaled.jpg\")
<\/p>\n![\"\"](\"https:\/\/media.alj.com\/app\/uploads\/2022\/09\/Meta-Horizon-Workrooms.jpg\")
VR\/AR: Alternatif d\u00fcnyalara bir bak\u0131\u015f<\/h2>\n
![\"\"](\"https:\/\/media.alj.com\/app\/uploads\/2022\/09\/shutterstock_518957236-scaled.jpg\")
<\/p>\n![\"\"](\"https:\/\/media.alj.com\/app\/uploads\/2022\/09\/1764-ALJ-Mastering-the-Metaverse2-scaled.jpg\")
<\/p>\n![\"\"](\"https:\/\/media.alj.com\/app\/uploads\/2022\/09\/Niantic-logo.jpg\"){kind=logo}
Google\u2019dan ayr\u0131larak ortaya \u00e7\u0131kan AR platformu Niantic, Kas\u0131m 2021\u2019de yeni bir finansman toplama d\u00f6neminden sonra 9 milyar ABD dolar\u0131 de\u011fere ula\u015ft\u0131.[6]<\/a><\/p>\n\n
Bilindik i\u015flerle mi u\u011fra\u015f\u0131yorsunuz? Metaverse\u2019te bunlar yok<\/h2>\n
![\"\"](\"https:\/\/media.alj.com\/app\/uploads\/2022\/09\/Chipotle-metaverse.jpg\")
Metaverse\u2019te riski azaltma<\/h2>\n
![\"\"](\"https:\/\/media.alj.com\/app\/uploads\/2022\/09\/Matthew-Bell.jpg\")
Yar\u0131n\u0131n teknolojisine k\u00fc\u00e7\u00fck bir ad\u0131m<\/h2>\n
![\"\"](\"https:\/\/media.alj.com\/app\/uploads\/2021\/10\/Holoeyes-Dubai-Tokyo-VR-Telesurgery-1024x581-1.jpg\")