{"id":107460,"date":"2023-04-11T06:12:41","date_gmt":"2023-04-11T06:12:41","guid":{"rendered":"https:\/\/alj.com\/?post_type=perspective&p=107460"},"modified":"2023-07-05T10:56:05","modified_gmt":"2023-07-05T10:56:05","slug":"yenilenebilir-enerjide-kirilan-rekorlar-yeni-kuresel-gercekligi-yansitiyor","status":"publish","type":"perspective","link":"https:\/\/alj.com\/tr\/perspective\/yenilenebilir-enerjide-kirilan-rekorlar-yeni-kuresel-gercekligi-yansitiyor\/","title":{"rendered":"Yenilenebilir enerjide k\u0131r\u0131lan rekorlar yeni k\u00fcresel ger\u00e7ekli\u011fi yans\u0131t\u0131yor"},"content":{"rendered":"

Yenilenebilir enerji sekt\u00f6r\u00fcn\u00fcn gelece\u011fi bug\u00fcnde<\/em>.<\/p>\n

Onlarca y\u0131l s\u00fcren tart\u0131\u015fma ve geli\u015ftirme, hatal\u0131 ba\u015flang\u0131\u00e7lar ve \u015fi\u015firilmi\u015f vaatlerden sonra yenilenebilir enerjiler nihayet fosil yak\u0131tlar\u0131 enerji piramidinin tepesinden indirmeye ve giderek daha fazla enerji talep eden modern hayat\u0131m\u0131z\u0131 desteklemek i\u00e7in ba\u015fvurulacak bir kaynak haline gelmeye haz\u0131rlan\u0131yor.<\/p>\n

\"\"Uluslararas\u0131 Enerji Ajans\u0131 (IEA<\/a>), yenilenebilir enerji sekt\u00f6r\u00fcn\u00fcn durumu hakk\u0131ndaki y\u0131ll\u0131k raporunda, yenilenebilir enerjinin en ge\u00e7 2025 y\u0131l\u0131na kadar en b\u00fcy\u00fck elektrik \u00fcretimi kayna\u011f\u0131 olarak k\u00f6m\u00fcr\u00fcn yerini alaca\u011f\u0131 konusunda ipucu veriyor.[1]<\/a><\/p>\n

K\u00fcresel olarak, elektrik kapasitesinin \u00fc\u00e7te birinden fazlas\u0131 art\u0131k d\u00fc\u015f\u00fck karbonlu kaynaklardan elde ediliyor. Bunun %26\u2019s\u0131 yenilenebilir enerji ve %10\u2019u n\u00fckleer enerji ile sa\u011flan\u0131yor.[2]<\/a> R\u00fczgar ve g\u00fcne\u015f enerjisi birlikte y\u0131ll\u0131k 2.000 GW s\u0131n\u0131r\u0131na ula\u015ft\u0131 ve hidroenerji kaynaklar\u0131 ek 1.400 GW sa\u011flad\u0131.[3]<\/a><\/p>\n

\"\"<\/p>\n

Yenilenebilir enerjide durma belirtisi g\u00f6r\u00fclm\u00fcyor. K\u00f6m\u00fcr, do\u011fal gaz ve petrol bazl\u0131 elektrik \u00fcretimi \u00f6n\u00fcm\u00fczdeki y\u0131llarda azalacak olsa da 2027 y\u0131l\u0131na kadar yenilenebilir enerjinin t\u00fcm k\u00fcresel enerji pazar\u0131n\u0131n %38\u2019ine (n\u00fckleer dahil de\u011fil) hakim olaca\u011f\u0131 tahmin ediliyor. Bu e\u011filime, k\u00fcresel ihtiya\u00e7lar\u0131n be\u015fte birinden fazlas\u0131n\u0131 kar\u015f\u0131lamak i\u00e7in 2027 y\u0131l\u0131na kadar \u00fcretimin iki kat\u0131na \u00e7\u0131kmas\u0131 beklenen r\u00fczgar ve g\u00fcne\u015f \u00e7iftliklerinden gelen elektrik \u00f6nc\u00fcl\u00fck edecek.<\/p>\n

Yenilenebilir enerjinin ard\u0131ndaki bu itici g\u00fcc\u00fc ne y\u00f6nlendiriyor? Bu ge\u00e7erli bir soru.<\/p>\n

Ge\u00e7ti\u011fimiz y\u0131l\u0131n kas\u0131m ay\u0131 gibi \u00e7ok yak\u0131n bir zamanda, devlet ba\u015fkanlar\u0131 M\u0131s\u0131r\u2019da son BM \u0130klim De\u011fi\u015fikli\u011fi Konferans\u0131 (COP27<\/a>) i\u00e7in bir araya geldi\u011finde bu g\u00fcveni kazanmak uzak g\u00f6r\u00fcn\u00fcyordu.<\/p>\n

\"\"
COP27. Foto\u011fraf sahibi: \u00a9 REUTERS\/Mohamed Abd El Ghany<\/figcaption><\/figure>\n

Ard\u0131ndan m\u00fczakereciler, uzun vadeli ye\u015fil yat\u0131r\u0131mlar yerine k\u0131sa vadeli enerji \u00e7\u00f6z\u00fcmlerini tercih etmeye devam ettikleri ve ele\u015ftirilere g\u00f6re, 1,5 o<\/sup>C k\u00fcresel s\u0131cakl\u0131k art\u0131\u015f limiti hedefini terk ettikleri i\u00e7in \u00e7evre kampanyac\u0131lar\u0131n\u0131n \u00f6fkesini toplad\u0131.[4]<\/a> H\u00fck\u00fcmetler, temel nedenlerle m\u00fccadele etmek yerine iklim bozulmas\u0131 nedeniyle geli\u015fmekte olan uluslar\u0131 tazmin etmek i\u00e7in havuzlanm\u0131\u015f bir \u201ckay\u0131p ve hasar\u201d fonuna odakland\u0131klar\u0131 i\u00e7in ele\u015ftirildi. \u00d6zellikle, k\u00f6m\u00fcr kullan\u0131m\u0131n\u0131 \u201ctamamen kald\u0131rmak\u201d yerine sadece \u201ca\u015famal\u0131 olarak kald\u0131rmaya\u201d odaklanarak \u00e7\u00f6zmeye \u00e7al\u0131\u015ft\u0131klar\u0131 i\u00e7in k\u0131nand\u0131lar.[5]<\/a><\/p>\n

\u00d6nemli bir fark ise \u015fimdi hepimizin ucuz Rus gaz\u0131 olmadan uzun, so\u011fuk bir k\u0131\u015f ge\u00e7irmi\u015f olmam\u0131z. Enerji maliyetlerinin b\u00fcy\u00fck \u00f6l\u00e7\u00fcde artt\u0131\u011f\u0131 bir k\u0131\u015f. Yo\u011fun saatlerde g\u00fc\u00e7 kesintileriyle ge\u00e7en bir k\u0131\u015f.<\/p>\n

Do\u011fru, muhtemelen Rusya ba\u015fkan\u0131 Vladimir Putin\u2019in \u00f6ncelik listesinde ye\u015fil enerjinin nedenini tan\u0131tmak, ge\u00e7en y\u0131l\u0131n \u015fubat ay\u0131nda ordusu Ukrayna\u2019y\u0131 i\u015fgal etti\u011finde biraz a\u015fa\u011f\u0131 indi. Yine de IEA\u2019n\u0131n da belirtti\u011fi gibi, ortaya \u00e7\u0131kan fosil yak\u0131t tedarik sorunlar\u0131, \u201cyerel olarak \u00fcretilen yenilenebilir elektri\u011fin enerji g\u00fcvenli\u011fi a\u00e7\u0131s\u0131ndan faydalar\u0131n\u0131n alt\u0131n\u0131 \u00e7izdi ve bir\u00e7ok \u00fclkenin yenilenebilir enerjiyi destekleyen politikalar\u0131 desteklemesine yol a\u00e7t\u0131.\u201d<\/em> [6]<\/a><\/p>\n

Enerji g\u00fcvenli\u011finin uzun vadeli iklim sorunlar\u0131yla bu \u015fekilde denk gelmesi sadece Avrupa\u2019da de\u011fil, d\u00fcnyada daha geni\u015f \u00e7apta \u00e7ok farkl\u0131 bir enerji profilinin ortaya \u00e7\u0131kmas\u0131yla sonu\u00e7lanacak.<\/p>\n

D\u00fcnya yenilenebilir enerjiye ge\u00e7i\u015fte birle\u015fti<\/h2>\n

\u00c7in\u2019de, Ulusal Enerji \u0130daresi (NEA) 2022\u2019nin ilk 11 ay\u0131nda 65,7 GW yeni g\u00fcne\u015f enerjisi ve 22,5 GW yeni r\u00fczgar kapasitesine ula\u015ft\u0131 ve bu \u00fclkenin d\u00fcnyadaki en b\u00fcy\u00fck yenilenebilir enerji \u00fcreticisi olma stat\u00fcs\u00fcn\u00fc g\u00fc\u00e7lendirdi.[7]<\/a> 88+ GW\u2019l\u0131k bu ilaveler kula\u011fa etkileyici geliyor, ancak \u00f6nerilen t\u00fcm planlar ger\u00e7ekle\u015firse 2023\u2019te 160 GW\u2019a, yani neredeyse iki kat\u0131na \u00e7\u0131kabilir.<\/p>\n

\"\"
\u00c7in\u2019in Datong kentinde yer alan panda \u015feklindeki g\u00fcne\u015f enerjisi santrali yukar\u0131dan g\u00f6r\u00fcl\u00fcyor.<\/figcaption><\/figure>\n

Toplu olarak, 2023 sonu itibar\u0131yla \u00fclkenin g\u00fcne\u015f kapasitesi 490 GW\u2019a ve r\u00fczgar kapasitesi 430 GW\u2019a ula\u015fabilir ve bu durumda temiz enerji \u00fclkenin enerji kar\u0131\u015f\u0131m\u0131n\u0131n neredeyse \u00fc\u00e7te birini olu\u015fturur.<\/p>\n

K\u00f6m\u00fcr \u015fu anda \u00c7in\u2019in ana g\u00fc\u00e7 kayna\u011f\u0131 olmaya devam ederken temiz g\u00fc\u00e7 alternatifleri h\u0131zla yeti\u015fiyor. 2015\u2019in ba\u015f\u0131nda, yenilenebilir enerji \u00c7in\u2019de 100 TWsa\u2019dan (terawatt saat) daha az enerji sa\u011flayabiliyordu. 2022 ortalar\u0131nda bu rakam yakla\u015f\u0131k olarak 250 TWsa\u2019ya y\u00fckselmi\u015fti.[8]<\/a> Yenilenebilir enerji \u00fcretimi 2022\u2019de %10 artt\u0131: Bu, k\u00f6m\u00fcr\u00fcn b\u00fcy\u00fcme oran\u0131n\u0131n be\u015f kat\u0131na denk geliyor.<\/p>\n

\"\"<\/p>\n

Hindistan\u2019da, 2022\u2019nin ilk 10 ay\u0131nda 14,21 GW yenilenebilir enerji kapasitesi eklendi ve 2021\u2019de ayn\u0131 d\u00f6nemde eklenen 11,9 GW\u2019\u0131 a\u015ft\u0131.[9]<\/a> Hindistan\u2019da Ocak 2022\u2019den Eyl\u00fcl 2022\u2019ye kadar yenilenebilir kaynaklardan yakla\u015f\u0131k 151,94 milyar birim elektrik \u00fcretildi ve bu rakam 2021\u2019de 128,95 milyar birim olan seviyeye g\u00f6re keskin bir art\u0131\u015f anlam\u0131na geliyor. Hindistan, 2030 y\u0131l\u0131na kadar 500 GW\u2019l\u0131k kurulu yenilenebilir enerji kapasitesi i\u00e7in \u00e7al\u0131\u015f\u0131yor.<\/p>\n

Bu, 2022\u2019nin ilk sekiz ay\u0131nda \u015febekeye 7,5 GW r\u00fczgar ve 5,7 GW g\u00fcne\u015f enerjisi kapasitesinin ekledi\u011fi Amerika Birle\u015fik Devletleri\u2019nde de g\u00f6r\u00fclen bir durum. R\u00fczgar ve g\u00fcne\u015f enerjisi, ABD\u2019deki t\u00fcm yeni enerji eklemelerinin neredeyse %70\u2019ini olu\u015fturuyordu ve yenilenebilir enerjinin elektrik tedarikindeki pay\u0131n\u0131 %23\u2019l\u00fck yeni bir y\u00fcksek seviyeye y\u00fckseltiyordu.[10]<\/a> Kurumsal yenilenebilir enerji tedariki 2022\u2019de 11 GW\u2019\u0131 a\u015farken, yenilenebilir enerjiye yap\u0131lan \u00f6zel yat\u0131r\u0131m 100 milyar ABD dolar\u0131 d\u00f6n\u00fcm noktas\u0131n\u0131 a\u015ft\u0131.<\/p>\n

Atlantik genelinde, Avrupa\u2019daki g\u00fcne\u015f enerjisi 2022\u2019de neredeyse %50 artt\u0131 ve AB 41,4 GW yeni g\u00fcne\u015f enerjisi kapasitesi kurdu: Bu, yakla\u015f\u0131k 12,4 milyon eve enerji sa\u011flamak i\u00e7in yeterli yeni bir g\u00fc\u00e7 kayna\u011f\u0131.[11]<\/a> IEA hesaplamalar\u0131na g\u00f6re bu b\u00fcy\u00fcme ihtiyac\u0131, Avrupa\u2019n\u0131n Rus gaz\u0131 tedarikindeki azalmaya kar\u015f\u0131 koymak i\u00e7in bu y\u0131l 60 GW\u2019l\u0131k bir g\u00fcne\u015f enerjisi kapasitesi kurmas\u0131n\u0131 gerektiriyor. \u015eu anda, 2022 y\u0131l\u0131nda Almanya\u2019n\u0131n 8 GW kapasite ekleme miktar\u0131yla liderlik etti\u011fi ve her y\u0131l en az 1 GW g\u00fcne\u015f enerjisi kapasitesi ekleyen 10 AB \u00fclkesi bulunuyor.<\/p>\n

AB ayr\u0131ca 2022\u2019de 2021\u2019in \u00fc\u00e7te biri kadar artan oranda, 15 GW\u2019l\u0131k yeni r\u00fczgar \u00e7iftli\u011fi kurdu. Bu yeni kapasitenin %90\u2019\u0131ndan fazlas\u0131 deniz k\u0131y\u0131lar\u0131ndaki r\u00fczgar \u00e7iftliklerinden geldi ve Almanya, \u0130sve\u00e7, Finlandiya, \u0130spanya ve Fransa burada h\u0131z\u0131 belirliyor.<\/p>\n

Verimlilik, modern r\u00fczgar \u00e7iftliklerinin MW ba\u015f\u0131na daha \u00f6nce m\u00fcmk\u00fcn olandan daha fazla elektrik \u00fcretmesiyle kullan\u0131m\u0131 son zamanlarda yay\u0131nla\u015fm\u0131\u015f bir kelime. Avrupa\u2019n\u0131n yeni k\u0131y\u0131 r\u00fczgar \u00e7iftlikleri, kurulu her GW i\u00e7in y\u0131lda 3 TWsa elektrik sa\u011flayan %35\u2019in \u00fczerinde ortalama kapasite fakt\u00f6rlerine (en y\u00fcksek operasyon d\u00f6nemleri) sahiptir. Asl\u0131nda \u00e7ok daha b\u00fcy\u00fck bir potansiyele sahip olan denizlerde %50 kapasite fakt\u00f6r\u00fc ile kurulu her GW i\u00e7in y\u0131lda 4,4 TWsa \u00fcretiliyor.[12]<\/a><\/p>\n

Geleneksel n\u00fckleer (fizyon) enerji, tehlikeli yan \u00fcr\u00fcn\u00fcne ra\u011fmen, d\u00fcnya \u00e7ap\u0131nda elektrik i\u00e7in pop\u00fcler bir d\u00fc\u015f\u00fck karbon teknolojisi olarak konumunu koruyor. Japonya, 2022 y\u0131l\u0131nda 4,2 GW yeni n\u00fckleer g\u00fc\u00e7 kapasitesi kurdu.[13]<\/a> Birle\u015fik Krall\u0131k\u2019ta, Finlandiya, Fransa ve \u00c7in\u2019deki benzer geli\u015fmeleri yans\u0131tan iki \u00fc\u00e7\u00fcnc\u00fc nesil EPR (Evrimsel G\u00fc\u00e7 Reakt\u00f6rleri) art\u0131k Somerset\u2019teki Hinkley Point C\u2019de yap\u0131m a\u015famas\u0131nda.[14]<\/a> Do\u011fu Avrupa ve Japonya\u2019n\u0131n at\u0131klar\u0131n\u0131n karbondan ar\u0131nd\u0131r\u0131lmas\u0131 planlar\u0131, n\u00fckleer enerjiyi de kaps\u0131yor. Global olarak elektri\u011fimizin yakla\u015f\u0131k %10\u2019u zaten geleneksel n\u00fckleer enerjiden elde ediliyor.[15]<\/a> \u00c7\u0131\u011f\u0131r a\u00e7an f\u00fczyon enerji teknolojisindeki umut verici ilerlemeler, beklentileri a\u015fmaya devam ederse (a\u015fa\u011f\u0131ya bak\u0131n) s\u0131n\u0131rs\u0131z ve temiz n\u00fckleer enerjinin gelece\u011fi hayal etti\u011fimizden daha yak\u0131n olabilir.<\/p>\n

2021\u2019de hidroenerji \u00fcretimini engelleyen b\u00fcy\u00fck \u00f6l\u00e7ekli kurakl\u0131klar (2020\u2019den itibaren %3 verim d\u00fc\u015f\u00fc\u015f\u00fc) Avrupa sekt\u00f6r\u00fcnde 2022\u2019ye kadar k\u00f6t\u00fcye gitmeye devam etti ve AB y\u0131l\u0131n ilk dokuz ay\u0131nda hidroenerji \u00fcretiminde %15\u2019lik bir d\u00fc\u015f\u00fc\u015f daha bildirdi.[16]<\/a> Avrupa devletleri kendilerini do\u011fal gaza ba\u011f\u0131ml\u0131l\u0131ktan kurtarmaya ve enerji a\u00e7\u0131s\u0131ndan daha ba\u011f\u0131ms\u0131z olmaya \u00e7al\u0131\u015f\u0131rken AB\u2019nin hidroenerji kapasitesindeki d\u00fc\u015f\u00fc\u015f muhtemelen yaln\u0131zca ge\u00e7ici bir aksakl\u0131k.<\/p>\n

Ancak Avrupa Birli\u011fi d\u0131\u015f\u0131nda 2022 y\u0131l\u0131, hidroenerjide bir geri d\u00f6n\u00fc\u015fe tan\u0131k oldu ve Brezilya, ABD ve \u00c7in\u2019in hepsi 2021 y\u0131l\u0131 \u00fcretim seviyesini a\u015ft\u0131. Hidroenerji santralleri 2022\u2019de toplamda 2021\u2019e g\u00f6re yakla\u015f\u0131k 300 TWsa daha fazla elektrik \u00fcretti ve 2023\u2019te bunun daha da artmas\u0131 \u00f6ng\u00f6r\u00fcl\u00fcyor. Y\u0131ldan y\u0131la 400 TWsa b\u00fcy\u00fcme.<\/p>\n

\"\"<\/p>\n

2022 y\u0131l\u0131nda yenilenebilir enerjinin s\u00fcrekli k\u00fcresel y\u00fckseli\u015fi bir anormallik de\u011fil, durdurulamaz bir yolculu\u011fun en son kan\u0131t\u0131.<\/p>\n

D\u00fcnya genelinde yasa koyucular, \u00e7evreci enerjilerin yak\u0131n gelecekte evlerimiz ve i\u015f yerlerimiz i\u00e7in bask\u0131n g\u00fc\u00e7 kayna\u011f\u0131 haline gelmesini sa\u011flamak i\u00e7in bir araya geldi.<\/p>\n

Yenilenebilir enerji sekt\u00f6r\u00fc i\u00e7in \u00f6n\u00fcm\u00fczdeki be\u015f y\u0131l co\u015fkulu ge\u00e7ecek<\/h2>\n

\u0130leriye bakt\u0131\u011f\u0131m\u0131zda, bug\u00fcnden 2027 y\u0131l\u0131na kadar, yenilenebilir enerji sekt\u00f6r\u00fcn\u00fcn k\u00fcresel olarak yakla\u015f\u0131k 2.500 GW b\u00fcy\u00fcyece\u011fi tahmin ediliyor; bu da \u00f6nceki be\u015f y\u0131ldaki %85\u2019lik b\u00fcy\u00fcmenin \u00f6tesine ge\u00e7mek demek. Ba\u015fka bir deyi\u015fle d\u00fcnya \u00f6n\u00fcm\u00fczdeki be\u015f y\u0131l i\u00e7inde, son yirmi y\u0131lda oldu\u011fu kadar \u00e7ok yenilenebilir enerji kapasitesi eklemeye haz\u0131r.[17]<\/sup><\/a><\/p>\n

Yenilenebilir enerjiler, bu s\u00fcre zarf\u0131nda k\u00fcresel elektrik kapasitesi art\u0131\u015f\u0131n\u0131n %90\u2019\u0131n\u0131 olu\u015fturacak ve bu, iddial\u0131 bir dizi yerel mevzuat ile desteklenecek: Avrupa\u2019n\u0131n REPowerEU stratejisi, \u00c7in\u2019in 14. Be\u015f Y\u0131ll\u0131k Plan\u0131, ABD Enflasyon D\u00fc\u015f\u00fcrme Yasas\u0131, Japonya\u2019n\u0131n Ye\u015fil D\u00f6n\u00fc\u015f\u00fcm Politikas\u0131 ve Hindistan\u2019\u0131n \u00dcretim Ba\u011flant\u0131l\u0131 Te\u015fvik Plan\u0131.<\/p>\n