{"id":108872,"date":"2023-07-27T11:50:24","date_gmt":"2023-07-27T11:50:24","guid":{"rendered":"https:\/\/alj.com\/?post_type=perspective&p=108872"},"modified":"2023-07-27T11:50:24","modified_gmt":"2023-07-27T11:50:24","slug":"hidrojen-yeniden-sahnelere-donuyor","status":"publish","type":"perspective","link":"https:\/\/alj.com\/tr\/perspective\/hidrojen-yeniden-sahnelere-donuyor\/","title":{"rendered":"Hidrojen yeniden sahnelere d\u00f6n\u00fcyor"},"content":{"rendered":"

Hidrojen, enerji ge\u00e7i\u015finde onlarca y\u0131l boyunca kilit bir kataliz\u00f6r olarak \u00f6ne s\u00fcr\u00fcld\u00fc. Yenilenebilir enerji<\/a> kayna\u011f\u0131 olarak potansiyelini, ye\u015fil ula\u015f\u0131m<\/a> \u00e7\u00f6z\u00fcmlerini destekleme kapasitesini ve hidrojenle \u00e7al\u0131\u015fan toplu ta\u015f\u0131ma<\/a> ta\u015f\u0131tlar\u0131na artan ilgiyi daha \u00f6nce ele alm\u0131\u015ft\u0131k. Ne var ki muazzam potansiyeline ra\u011fmen asla tam olarak beklenen etkiyi ortaya koyamad\u0131\u011f\u0131na dair bir alg\u0131 var. En az\u0131ndan, hen\u00fcz ortaya koyamad\u0131. Ancak g\u00f6zlerden uzak ge\u00e7en birka\u00e7 y\u0131l\u0131n ard\u0131ndan hidrojen yine dikkatleri \u00fczerine \u00e7ekiyor. Nihayet k\u00fcresel ye\u015fil d\u00f6n\u00fc\u015f\u00fcmde \u201cni\u015f\u201d konumundan \u201cg\u00fc\u00e7l\u00fc bir rakip\u201d olaca\u011f\u0131 bir konuma y\u00fckseliyor olabilir mi? Ula\u015ft\u0131rmadaki son geli\u015fmelere bakacak olursak gezegende en \u00e7ok bulunan elementi sevmemiz i\u00e7in \u00e7ok daha fazla neden var.<\/p>\n

Hidrojen\u2019in dirili\u015fi<\/h2>\n

Hidrojen yak\u0131t h\u00fccreli elektrikli ara\u00e7lar (FCEV) pazar\u0131 kayda de\u011fer bir b\u00fcy\u00fcme sergiliyor. Uluslararas\u0131 Enerji Ajans\u0131\u2019n\u0131n (IEA<\/a>) Global EV Outlook 2023 raporuna g\u00f6re[1]<\/a>, FCEV\u2019lerin toplam say\u0131s\u0131 \u00f6nceki y\u0131la k\u0131yasla 2022\u2019de %40 artarak 72.000\u2019den fazla araca ula\u015ft\u0131.<\/p>\n

2022 y\u0131l\u0131nda yola \u00e7\u0131kan 15.000 adet yak\u0131t h\u00fccreli araban\u0131n \u00fc\u00e7te ikisinden fazlas\u0131na ve d\u00fcnyadaki yolcu ta\u015f\u0131yan hidrojen ara\u00e7lar\u0131n\u0131n yar\u0131s\u0131ndan fazlas\u0131na ev sahipli\u011fi yapan G\u00fcney Kore, bu s\u00fcrece \u00f6nc\u00fcl\u00fck ediyor. \u00c7o\u011funlukla arabalardan olu\u015fan 15.000\u2019den fazla ara\u00e7 ve 200\u2019den biraz daha fazla yak\u0131t h\u00fccreli otob\u00fcs ile Amerika Birle\u015fik Devletleri, FCEV\u2019ler i\u00e7in ikinci en b\u00fcy\u00fck pazar konumunda yer al\u0131yor. ABD\u2019deki FCEV say\u0131s\u0131 2022\u2019de %20\u2019den fazla b\u00fcy\u00fcrken \u00c7in\u2019deki b\u00fcy\u00fcme oran\u0131 %60\u2019l\u0131k kayda de\u011fer bir art\u0131\u015f sergileyerek \u00c7in\u2019i en \u00e7ok FCEV ara\u00e7 say\u0131s\u0131na sahip \u00fc\u00e7\u00fcnc\u00fc \u00fclke haline getiriyor.<\/p>\n

\u00c7in, d\u00fcnyadaki hidrojenle \u00e7al\u0131\u015fan kamyonlar\u0131n %95\u2019inden fazlas\u0131n\u0131 ve d\u00fcnya genelindeki yak\u0131t h\u00fccreli otob\u00fcs filosunun yakla\u015f\u0131k %85\u2019ini bar\u0131nd\u0131rmaktad\u0131r. \u00dclke, birka\u00e7 y\u0131l boyunca \u00f6ncelikli olarak otob\u00fcslere ve kamyonlara odakland\u0131ktan sonra hidrojenle \u00e7al\u0131\u015fan ilk 200 arabas\u0131n\u0131 2022 y\u0131l\u0131nda FCEV filosuna katt\u0131. \u00c7in h\u00fck\u00fcmeti, 2025 y\u0131l\u0131na kadar bir milyon hidrojenle \u00e7al\u0131\u015fan ta\u015f\u0131ta ula\u015fmay\u0131 hedefliyor[2]<\/a>. Japonya\u2019n\u0131n 2030 y\u0131l\u0131na kadar 800.000 hedefiyse \u00e7ok geride de\u011fil[3]<\/a>. Bu arada, hidrojenle \u00e7al\u0131\u015fan ara\u00e7 k\u00fcresel piyasas\u0131n\u0131n 2032 y\u0131l\u0131na kadar 62,88 milyar ABD dolar\u0131na ula\u015fmas\u0131 bekleniyor[4]<\/a>.<\/p>\n

Bu trendler, hidrojenle \u00e7al\u0131\u015fan ara\u00e7lar\u0131n artan talebini ve \u00e7e\u015fitli \u00fclkelerde yayg\u0131n olarak benimsenmesine y\u00f6nelik sa\u011flam bir itici g\u00fcc\u00fcn oldu\u011funu g\u00f6stermektedir. H\u00fck\u00fcmetler ve end\u00fcstriler, hidrojen altyap\u0131s\u0131na ve teknolojik geli\u015fmelere yat\u0131r\u0131m yapmaya devam ettik\u00e7e hidrojenle \u00e7al\u0131\u015fan ara\u00e7 piyasas\u0131 daha fazla geni\u015flemeye haz\u0131r hale gelmekle birlikte s\u00fcrd\u00fcr\u00fclebilir ve s\u0131f\u0131r emisyonlu ula\u015f\u0131m\u0131n gelece\u011fi i\u00e7in umut verici f\u0131rsatlar sunuyor.<\/p>\n

\"\"<\/p>\n

Hidrojenle \u00e7al\u0131\u015fan ara\u00e7lardaki son geli\u015fmeler<\/h2>\n

Hidrojen hemen hemen t\u00fcm ara\u00e7lar i\u00e7in uygun bir yak\u0131t kayna\u011f\u0131d\u0131r ve son birka\u00e7 y\u0131lda bir\u00e7ok yeni model ve uygulama duyurulmu\u015ftur.<\/p>\n

T\u00fcketici<\/h3>\n

Juniper Research\u2019\u00fcn bir raporuna g\u00f6re t\u00fcketici ara\u00e7lar\u0131 2027 y\u0131l\u0131na kadar k\u00fcresel olarak kullan\u0131mda olan hidrojen ara\u00e7lar\u0131n\u0131n %60\u2019\u0131ndan fazlas\u0131n\u0131 olu\u015fturacakt\u0131r[5]<\/a>.<\/p>\n

1955 y\u0131l\u0131ndan beri Abdul Latif Jameel\u2019in orta\u011f\u0131<\/a> olan Toyota, hidrojenle \u00e7al\u0131\u015fan ara\u00e7 teknolojisine \u00f6nc\u00fcl\u00fck etmektedir. K\u0131sa bir s\u00fcre \u00f6nce hidrojenle \u00e7al\u0131\u015fan yeni otomobili 2023 Toyota Crown sedan modelini piyasaya s\u00fcrd\u00fc\u011f\u00fcn\u00fc duyurmu\u015f ve \u015firketin on y\u0131l i\u00e7inde piyasa sundu\u011fu ilk yeni hidrojenle \u00e7al\u0131\u015fan arac\u0131 olmu\u015ftur[6]<\/a>. Bu yeni ara\u00e7, Toyota\u2019n\u0131n amiral gemisi yak\u0131t h\u00fccreli elektrikli arac\u0131 (FCEV) Mirai<\/a>\u2019yi tamamlamaktad\u0131r.<\/p>\n

Yak\u0131n rakipleri Hyundai\u2019nin y\u00fcksek performansl\u0131 NEXO\u2019su ve Honda\u2019n\u0131n yeni nesil CR-V\u2019si dahil olmak \u00fczere sekt\u00f6rde bahisler SUV ara\u00e7lara y\u00f6neliyor[7]<\/a>. Ayn\u0131 \u015fekilde Renault, geleneksel bataryal\u0131 elektrikli ara\u00e7lardan (BEV) %75 daha k\u00fc\u00e7\u00fck karbon ayak izine sahip hidrojenle \u00e7al\u0131\u015fan bir SUV prototipi olan Scenic Vision\u2019\u0131 geli\u015ftirmektedir[8]<\/a>. Di\u011fer yandan BMW, tahmin edebilece\u011finiz gibi Toyota taraf\u0131ndan \u00fcretilen yak\u0131t h\u00fccrelerine sahip iX5 konsept arac\u0131 ile denemeler yapmaktad\u0131r[9]<\/a>.<\/p>\n

Ticari<\/h3>\n

Bir\u00e7ok uzman, \u00fcst\u00fcn menzil performans\u0131, h\u0131zl\u0131 yak\u0131t ikmali ve bak\u0131m kolayl\u0131\u011f\u0131 nedeniyle a\u011f\u0131r hizmet ve uzun mesafe uygulamalar\u0131n\u0131n hidrojenle \u00e7al\u0131\u015fan ara\u00e7lar i\u00e7in ideal oldu\u011funu \u00f6ne s\u00fcrmektedir. Yak\u0131t h\u00fccreleri veya hidrojen motorlar\u0131 ile tahrik edilen hidrojenle \u00e7al\u0131\u015fan ara\u00e7lar \u00f6zellikle mesafesi 290 km\u2019yi ve y\u00fckleri 11.000 kg\u2019\u0131 a\u015fan yolculuklar i\u00e7in uygundur. Sekt\u00f6r raporlar\u0131na g\u00f6re, \u015fu anda s\u0131f\u0131r emisyonla g\u00fcnde 965 km\u2019nin \u00fczerinde y\u00fck ta\u015f\u0131yabilecek hidrojene bir alternatif bulunmamaktad\u0131r[10]<\/a>. \u00d6rne\u011fin, en yeni Hyundai Xcient kamyonlar\u0131 ve Toyota Mirai tek bir \u015farjla 800 km\u2019den fazla seyahat edebilmektedir[11]<\/a>.<\/p>\n

Renault Group ile hidrojen yak\u0131t h\u00fccresi \u00fcreticisi Plug Power aras\u0131nda bir ortak giri\u015fim olan Hyvia, 500 km\u2019ye kadar bir menzile ula\u015fabilen ilk hidrojen minivanlar\u0131n\u0131 fabrikadan \u00e7\u0131karmaya ba\u015flam\u0131\u015ft\u0131r[12]<\/a>. Hyundai\u2019nin Xcient kamyonlar\u0131 ge\u00e7en y\u0131ldan bu yana Almanya, \u0130svi\u00e7re, Yeni Zelanda ve G\u00fcney Kore\u2019de h\u0131zla pazar pay\u0131 kazanm\u0131\u015f ve yak\u0131n zamanda ABD ve \u0130srail i\u00e7in teslimatlar planlanmaktad\u0131r. Toyota ve Nikola gibi di\u011fer b\u00fcy\u00fck oyuncular da ticari hidrojen ara\u00e7lar\u0131yla ABD pazar\u0131na giri\u015f yapmaktad\u0131r[13]<\/a>.<\/p>\n

Toplu ta\u015f\u0131ma<\/h3>\n

Hidrojenle \u00e7al\u0131\u015fan ara\u00e7lar, \u00f6zellikle \u00c7in ba\u015fta olmak \u00fczere Asya-Pasifik b\u00f6lgesindeki toplu ta\u015f\u0131mada<\/a> ivme kazan\u0131yor. Information Trends\u2019e g\u00f6re hidrojen yak\u0131t h\u00fccreli otob\u00fcslerin k\u00fcresel sat\u0131\u015flar\u0131n\u0131n 2037 y\u0131l\u0131na kadar 650.000\u2019i a\u015fmas\u0131 beklenmektedir, bu da 2022\u2019de 4.000 adetten daha az olan sat\u0131\u015flarda \u00f6nemli bir art\u0131\u015f anlam\u0131na gelmektedir[14]<\/a>.<\/p>\n

Di\u011fer \u00fclkelerde de hidrojenle \u00e7al\u0131\u015fan otob\u00fcslerin benimsenmesine y\u00f6nelik \u00f6nemli ad\u0131mlar at\u0131lmaktad\u0131r. May\u0131s 2023\u2019te G\u00fcney Kore, sekt\u00f6r devleri Samsung, Hyundai ve di\u011ferleriyle 2026\u2019ya kadar 2000 adet hidrojenle \u00e7al\u0131\u015fan yolcu otob\u00fcs\u00fcn\u00fc piyasaya sunmak i\u00e7in bir anla\u015fma imzalad\u0131[15]<\/a>. PwC\u2019ye g\u00f6re 2030 y\u0131l\u0131na kadar Almanya, 900\u2019den fazla hidrojenle \u00e7al\u0131\u015fan otob\u00fcse sahip olmay\u0131 hedefliyor. Bu da mevcut 145 otob\u00fcse k\u0131yasla \u00f6nemli bir art\u0131\u015f anlam\u0131na geliyor[16]<\/a>.<\/p>\n

Avrupa Birli\u011fi (AB), 2030 y\u0131l\u0131na kadar yeni \u015fehir otob\u00fcslerinin batarya veya hidrojenle \u00e7al\u0131\u015ft\u0131r\u0131lmas\u0131n\u0131 zorunlu k\u0131lm\u0131\u015ft\u0131r[17]<\/a>. Bu direktif, AB\u2019nin 2040 y\u0131l\u0131na kadar a\u011f\u0131r hizmet ara\u00e7lar\u0131ndan kaynaklanan emisyonlarda %45\u2019lik bir azalma sa\u011flama ve yeni kamyon ve otob\u00fcslerden kaynaklanan emisyonlar\u0131 %90 azaltma hedefinin bir par\u00e7as\u0131d\u0131r.<\/p>\n

Hidrojenle \u00e7al\u0131\u015fan ara\u00e7lar toplu ta\u015f\u0131mada bir\u00e7ok avantaj sunar. \u00d6zellikle hidrojenle \u00e7al\u0131\u015fan yanmal\u0131 motorlar, daha pahal\u0131 BEV\u2019lere k\u0131yasla dizel muadillerinden yakla\u015f\u0131k %50 daha fazla \u00f6n maliyete sahip uygun maliyetli bir s\u0131f\u0131r emisyon \u00e7\u00f6z\u00fcm\u00fc sa\u011flar[18]<\/a>. Bu g\u00f6rece uygun fiyat, s\u0131f\u0131r emisyonlu ara\u00e7lara ge\u00e7i\u015f yapan filo operat\u00f6rleri i\u00e7in hidrojen motorlar\u0131n\u0131 cazip hale getirmektedir.<\/p>\n

\"\"<\/p>\n

\u0130spanya\u2019da, Abdul Latif Jameel Energy\u2019nin sekt\u00f6r\u00fcnde \u00f6nc\u00fc yenilenebilir enerji i\u015fletmesi FRV, 2026 y\u0131l\u0131na kadar en az 1000 geleneksel taksiyi \u00e7evre dostu hidrojenle \u00e7al\u0131\u015fan ara\u00e7lar<\/a> ile de\u011fi\u015ftirmek i\u00e7in Madrid Profesyonel Taksi Federasyonu ile ortak bir \u00e7al\u0131\u015fma y\u00fcr\u00fctmektedir. Toyota \u0130spanya ile i\u015f birli\u011fini i\u00e7eren bu giri\u015fimde, \u00e7evre \u00fczerinde s\u0131f\u0131r etkisi olan ve 600 km\u2019ye kadar etkileyici menziliyle tan\u0131nan Toyota Mirai yak\u0131t h\u00fccreli modeli kullan\u0131lacak.<\/p>\n