{"id":56734,"date":"2020-01-13T11:44:56","date_gmt":"2020-01-13T11:44:56","guid":{"rendered":"https:\/\/www.alj.com\/perspective\/powering-potential-renewable-energy-in-latin-america\/"},"modified":"2020-08-06T11:32:35","modified_gmt":"2020-08-06T11:32:35","slug":"powering-potential-renewable-energy-in-latin-america","status":"publish","type":"perspective","link":"https:\/\/alj.com\/tr\/perspective\/powering-potential-renewable-energy-in-latin-america\/","title":{"rendered":"G\u00fc\u00e7 potansiyeli: Latin Amerika’da yenilenebilir enerji"},"content":{"rendered":"

Latin Amerika, Kas\u0131m 2019\u2019da New York’ta 2030 y\u0131l\u0131na kadar %70 yenilenebilir enerji kullan\u0131m\u0131 kolektif hedefi s\u00f6z\u00fc verdi\u011fi (AB’nin %32 hedefinin iki kat\u0131ndan fazla[1]<\/a>) Birle\u015fmi\u015f Milletler \u0130klim Eylem Zirvesi\u2019nde<\/a> man\u015fetlerden d\u00fc\u015fmedi.<\/p>\n

ABN Amro’nun haberine g\u00f6re[2]<\/a>, 2018’de yenilenebilir enerji kaynaklar\u0131 enerji tedarikinin yakla\u015f\u0131k %25’ini olu\u015fturdu. Bu nedenle, bu hedef \u00e7e\u015fitli yenilenebilir enerji teknolojilerine \u00f6nemli yat\u0131r\u0131mlar gerektirecektir.<\/p>\n

Potansiyel yat\u0131r\u0131mc\u0131 s\u0131k\u0131nt\u0131s\u0131 olmamas\u0131 beklenir. Latin Amerika \u00fclkeleri, EY’nin \u2018RECAI<\/a>\u2019 endeksine g\u00f6re hem ye\u015fil alan projelerinde hem de ikincil piyasada \u00e7ok say\u0131da f\u0131rsata sahip olarak d\u00fcnyadaki[3]<\/a> en cazip 20 yenilenebilir enerji pazar\u0131ndan d\u00f6rd\u00fcn\u00fc temsil ediyor.<\/a><\/p>\n

\"Renewable<\/p>\n

2012-2015 y\u0131llar\u0131 aras\u0131nda Latin Amerika’daki yenilenebilir yat\u0131r\u0131mlar, \u00e7o\u011funlukla Brezilya, \u015eili ve Meksika’da olmak \u00fczere toplam 54 milyar ABD Dolar\u0131 civar\u0131nda[1]<\/a>. Sadece 2017 y\u0131l\u0131nda, b\u00f6lge genelinde yenilenebilir enerjiye yap\u0131lan yat\u0131r\u0131m, k\u00fcresel ortalamadaki %3’l\u00fck b\u00fcy\u00fcmeye k\u0131yasla %65 art\u0131\u015f g\u00f6stererek 17,2 milyar ABD dolar\u0131na y\u00fckseldi[2]<\/a>. Art\u0131\u015f\u0131n nedeni \u00f6zellikle r\u00fczgar ve g\u00fcne\u015f enerjisi sekt\u00f6rlerinde Meksika’daki rekor yat\u0131r\u0131m ve Arjantin’deki dokuz kat art\u0131\u015f oldu. B\u00f6lgedeki di\u011fer \u00f6nemli yat\u0131r\u0131m destinasyonlar\u0131 aras\u0131nda Brezilya, Peru, \u015eili ve Kosta Rika say\u0131labilir.<\/p>\n

\u0130klim de\u011fi\u015fikli\u011fi ile ba\u015fa \u00e7\u0131kmak<\/h3>\n

Latin Amerika’da yenilenebilir enerjideki b\u00fcy\u00fcmenin \u00fcstel seviyesini korumak sadece iktisadi ve ticari anlamda zorlay\u0131c\u0131 de\u011fil, ayn\u0131 zamanda \u00e7evresel bir gerekliliktir.<\/p>\n

Latin Amerika, tarihsel olarak iklim de\u011fi\u015fikli\u011fine 2015 y\u0131l\u0131nda k\u00fcresel emisyonun sadece %7’sini olu\u015fturan karbon emisyonlar\u0131[3]<\/a> ile nispeten k\u00fc\u00e7\u00fck bir katk\u0131 sa\u011flam\u0131\u015ft\u0131r; yine de olumsuz etkilerden orant\u0131s\u0131z olarak mustarip olmas\u0131 muhtemeldir.<\/p>\n

Latin Amerika ve Karayipler’in baz\u0131 b\u00f6lgelerindeki s\u0131cakl\u0131klar\u0131n 2050’ye kadar 2\u00b0C ile 3\u00b0C aras\u0131nda ve 2100’e kadar 2,5\u00b0C ile 4,5\u00b0C aras\u0131nda y\u00fckselmesi bekleniyor.[4]<\/a>. Bunun sonucunda ekosistemlerin bozulmas\u0131, a\u015f\u0131r\u0131 hava olaylar\u0131 ve biyo\u00e7e\u015fitlilik kayb\u0131, ekonomiler ve sosyal refah \u00fczerinde \u00f6nemli etkiler yaratacakt\u0131r.<\/p>\n

Ger\u00e7ekten de, b\u00f6lgenin co\u011frafyas\u0131, iklimi, topografyas\u0131 ve demografik \u00f6zellikleri ile do\u011fal varl\u0131klar\u0131n iklime duyarl\u0131l\u0131\u011f\u0131, iklim de\u011fi\u015fikli\u011finin, bir\u00e7oklar\u0131 i\u00e7in zaten g\u00fcnl\u00fck bir ger\u00e7eklik oldu\u011fu anlam\u0131na geliyor.<\/p>\n

Uzun sahilleri ve al\u00e7akta bulunan bir\u00e7ok adas\u0131, onu y\u00fckselen deniz seviyelerine kar\u015f\u0131 \u00f6zellikle savunmas\u0131z hale getiriyor. \u00d6rne\u011fin, k\u00fcresel s\u0131cakl\u0131klar\u0131n ka\u00e7\u0131n\u0131lmaz y\u00fckseli\u015fi \u015eili ve Arjantin’deki b\u00fcy\u00fck buzullar\u0131n erime oran\u0131n\u0131 h\u0131zland\u0131rmaya ba\u015flad\u0131 ve bu felakete neden olan sel riskini art\u0131rd\u0131.<\/p>\n

Latin Amerika, muazzam biyolojik \u00e7e\u015fitlili\u011fin k\u00fcresel \u00e7apta \u00f6neme sahip oldu\u011fu do\u011fal harikalar olan Amazon ya\u011fmur ormanlar\u0131, Brezilya\u2019n\u0131n Pantanal\u2019i ve Kolombiya’n\u0131n P\u00e1ramos\u2019u gibi b\u00fcy\u00fck \u00e7evresel varl\u0131klara ev sahipli\u011fi yap\u0131yor. Bu alanlar\u0131n hassas ekolojik dengesindeki k\u00fc\u00e7\u00fck de\u011fi\u015fiklikler, d\u00fcnya \u00e7ap\u0131nda katlanarak daha b\u00fcy\u00fck zincirleme etkilere neden olma potansiyeline sahiptir.<\/p>\n

G\u00fcney ve Orta Amerika a\u015f\u0131r\u0131 hava olaylar\u0131na zaten al\u0131\u015fk\u0131n. Eyl\u00fcl 2019’da Bahamalar’\u0131 harap eden kas\u0131rga Dorian, saatte 290 km\u2019lik r\u00fczgarlar\u0131n\u0131 s\u00fcrd\u00fcr\u00fcrken, 2016’da sona eren en son El Ni\u00f1o olay\u0131, b\u00f6lgede ciddi kurakl\u0131klara neden oldu.<\/p>\n

Bir\u00e7ok Latin Amerika ve Karayip \u00fclkesindeki sosyo-ekonomik durum, onlar\u0131 iklim de\u011fi\u015fikli\u011finin etkileri kar\u015f\u0131s\u0131nda orant\u0131s\u0131z bir \u015fekilde savunmas\u0131z b\u0131rakmaktad\u0131r. BM’nin Latin Amerika ve Karayipler Ekonomi Komisyonu’nun bir raporuna g\u00f6re, b\u00f6lge n\u00fcfusunun %30,1’i 2018’de yoksulluk s\u0131n\u0131r\u0131n\u0131n alt\u0131nda ya\u015farken, %10,7’si Komisyon’un \u201ca\u015f\u0131r\u0131 yoksulluk\u201d olarak tan\u0131mlad\u0131\u011f\u0131 \u015fekilde ya\u015f\u0131yordu[5]<\/a>. Bu, 2018’de yakla\u015f\u0131k 185 milyon insan\u0131n yoksulluk e\u015fi\u011finin alt\u0131nda oldu\u011fu ve 66 milyonunun a\u015f\u0131r\u0131 yoksulluktan mustarip oldu\u011fu anlam\u0131na geliyor.<\/p>\n

\u015eili giri\u015fimlere liderlik ediyor<\/h3>\n

\u015eili, Latin Amerika’daki yenilenebilir enerji devriminin \u00f6n saflar\u0131nda yer al\u0131yor ve \u00fclkenin enerji kar\u0131\u015f\u0131m\u0131ndaki yenilenebilir kaynaklar\u0131n oran\u0131n\u0131 art\u0131rmak i\u00e7in bir dizi ba\u015far\u0131l\u0131 giri\u015fime dikkat \u00e7ekebilir.<\/a><\/p>\n

\"\"<\/p>\n

End\u00fcstrile\u015fmeden bu yana yerli ve end\u00fcstriyel g\u00fc\u00e7 ihtiyac\u0131n\u0131n b\u00fcy\u00fck bir k\u0131sm\u0131 i\u00e7in ithal k\u00f6m\u00fcr, gaz ve petrole g\u00fcvenen bu da\u011fl\u0131k \u00fclke, son y\u0131llarda b\u00fcy\u00fck bir hidroelektrik \u00fcreticisi haline gelmi\u015ftir.<\/p>\n

Bununla birlikte, \u00e7evresel kayg\u0131lar, son on y\u0131lda kamuoyunun (ve bir dereceye kadar h\u00fck\u00fcmet politikas\u0131n\u0131n) yenilenebilir enerji oda\u011f\u0131n\u0131 \u00fclkenin sahip oldu\u011fu kaynaklara, g\u00fcne\u015f ve r\u00fczgar enerjisine, \u00e7evirdi\u011fini g\u00f6steriyor. \u00d6rne\u011fin, \u015eili’nin kuzeyinde Atacama \u00c7\u00f6l\u00fc’nde g\u00fcne\u015fin yo\u011funlu\u011fu d\u00fcnyada e\u015fsizdir. \u015eili’nin uzun sahil \u015feridi y\u0131l boyu zengin r\u00fczgar kaynaklar\u0131 sa\u011flar.<\/p>\n

\u015eili, 2016 y\u0131l\u0131 ortas\u0131nda ayda 865 gigawatt saat yenilenebilir elektrik \u00fcretiyordu. Mart 2019’da bu, 1.188 gigawatt saate s\u0131\u00e7rad\u0131[1]<\/a>. Eyl\u00fcl 2019’un sonunda, \u00fclkenin toplam enerji kapasitesinin yakla\u015f\u0131k %22’si yenilenebilir enerji kaynaklar\u0131ndan elde edildi[2]<\/a>.<\/p>\n

Abdul Latif Jameel Enerji\u2019nin<\/a> bir par\u00e7as\u0131 olan yenilenebilir enerji uzman\u0131 Fotowatio Yenilenebilir Giri\u015fimler (FRV<\/a>), \u015eili yenilenebilir enerji sekt\u00f6r\u00fcnde kilit oyuncu olarak kendini kan\u0131tlam\u0131\u015ft\u0131r.<\/a><\/p>\n

\"\"
Manuel Pavon, Genel M\u00fcd\u00fcr, FRV G\u00fcney Amerika<\/span><\/figcaption><\/figure>\n

FRV G\u00fcney Amerika Genel M\u00fcd\u00fcr\u00fc Manuel Pavon, \u015eili h\u00fck\u00fcmetinin \u00fclkenin yenilenebilir enerji kapasitesinde daha fazla b\u00fcy\u00fcmede kararl\u0131 oldu\u011funu s\u00f6yledi.<\/p>\n

\n

\u201cH\u00fck\u00fcmet 2025 y\u0131l\u0131na kadar yenilenebilir enerjilerin %20’sine sahip olmay\u0131 hedefledi. Bu hedefe erkenden, 2018 y\u0131l\u0131nda ula\u015f\u0131ld\u0131 ve h\u00fck\u00fcmet hedefi %25 veya %30’a \u00e7\u0131karmay\u0131 d\u00fc\u015f\u00fcn\u00fcyor. 2040 y\u0131l\u0131na kadar \u00fclkedeki t\u00fcm k\u00f6m\u00fcr bazl\u0131 enerji santrallerinin (be\u015f gigawatt’l\u0131k termal \u00fcretim) devreden \u00e7\u0131kar\u0131lmas\u0131n\u0131 istiyor. Hizmet d\u0131\u015f\u0131 b\u0131rak\u0131lan bu elektrik santrallerinin yerini, yenilenebilir enerji ve di\u011fer teknolojilerin bir kar\u0131\u015f\u0131m\u0131 alacak. \u201d<\/em><\/p>\n<\/blockquote>\n

Bu yeni geli\u015fmelerden biri FRV taraf\u0131ndan iki b\u00f6lgeye b\u00f6l\u00fcnm\u00fc\u015f yakla\u015f\u0131k 250.000 eve t\u00fcm y\u0131l boyunca temiz enerjiyle enerji sa\u011flamak i\u00e7in geli\u015ftirilen hibrid g\u00fcne\u015f-r\u00fczgar<\/a> projesi, \u00fclkenin kuzeyindeki bir g\u00fcne\u015f enerjisi santrali ve g\u00fcneydeki bir r\u00fczgar santrali.<\/p>\n

\n

\u201cG\u00fcne\u015f ve r\u00fczgar\u0131n bu hibrid kombinasyonu, 7\/24 yenilenebilir enerji sa\u011flamam\u0131z\u0131 sa\u011fl\u0131yor.\u201d<\/em> diyor Pavon. \u201cG\u00fcn boyunca g\u00fcne\u015f enerjisi sa\u011fl\u0131yoruz ve gece boyunca r\u00fczgar enerjisi sa\u011flayaca\u011f\u0131z.\u201d<\/em><\/p>\n

\u201cMay\u0131s 2020’de, \u015eili Ulusal Komisyonu’nun alt\u0131 terawatt enerji \u00fcretece\u011fi bir ihale olmas\u0131 bekleniyor. ‘D\u00f6rt b\u00fcy\u00fck’ y\u00fck\u00fcml\u00fc her y\u0131l pazar pay\u0131n\u0131 kaybediyor, ancak pazar\u0131n kendisi b\u00fcy\u00fcyor. \u00d6n\u00fcm\u00fczdeki be\u015f y\u0131l boyunca y\u0131lda 1,5 gigawatt’ art\u0131\u015f bekliyoruz. Bu y\u00fczden bizim i\u00e7in \u00e7ok ilgin\u00e7 bir pazar.\u201d<\/em><\/p>\n<\/blockquote>\n

\"Atacama
Atacama Desert, Chile \u00a9 Photo Credit Alex Wolo <\/span><\/figcaption><\/figure>\n

Asl\u0131nda, FRV’nin yak\u0131n zamanda b\u00f6lgesel merkezini Brezilya’dan ta\u015f\u0131d\u0131\u011f\u0131 \u015eili’nin potansiyeli b\u00f6yle. \u201cH\u00fck\u00fcmet \u00e7ok yenilenebilir enerji kaynaklar\u0131 yanl\u0131s\u0131 ve burada baz\u0131 m\u00fckemmel f\u0131rsatlar var. Bu pazara olabildi\u011fince yak\u0131n olmak istedik, b\u00f6ylece ortaya \u00e7\u0131kt\u0131klar\u0131nda bu f\u0131rsatlardan yararlanabildik\u201d<\/em> diyor Pavon.<\/p>\n

\"\"<\/p>\n

\u015eili, \u00e7e\u015fitli iklimlerle beraber 4.000 km’den fazla uzunlu\u011fa sahiptir, ancak ya\u011f\u0131\u015f genellikle d\u00fc\u015f\u00fckt\u00fcr ve \u00fclke 13 y\u0131ll\u0131k bir kurakl\u0131\u011f\u0131n ortas\u0131ndad\u0131r. Pavon, hidroenerjinin zay\u0131f alg\u0131s\u0131 ile birle\u015fince, Brezilya’n\u0131n yan\u0131 s\u0131ra k\u0131tan\u0131n yenilenebilir ba\u015far\u0131 hikayelerinden biri olma potansiyeline sahip olan \u015eili’nin yenilenebilir enerjilerin erken benimsenmesi ve beraberindeki yenilenebilir dostu d\u00fczenleyici yap\u0131n\u0131n \u015fa\u015f\u0131rt\u0131c\u0131 olmad\u0131\u011f\u0131n\u0131 s\u00f6yl\u00fcyor.<\/p>\n

\n

\u201cLatin Amerika b\u00f6lgesinde \u00e7o\u011fu \u00fclke benzer bir a\u015famada ve FRV Uruguay, Brezilya, Peru ve Kolombiya’daki projeleri ara\u015ft\u0131r\u0131yor. Ancak \u00f6rnek verecek olursak \u015eili, d\u00fczenleyici \u00e7er\u00e7eveler gibi \u015feyler a\u00e7\u0131s\u0131ndan bir ad\u0131m daha ileri gitti. Projelerin ba\u015flat\u0131lmas\u0131 bazen uzun zaman alabilir ancak \u015eili son derece kararl\u0131 ve g\u00fcvenli. Bu y\u00fczden Latin Amerika’daki \u00e7o\u011fu bankan\u0131n \u00fcss\u00fc \u015eili’de bulunuyor\u201d<\/em> diyor.<\/p>\n<\/blockquote>\n

Suya yat\u0131r\u0131m<\/h3>\n

\u015eili’deki kurakl\u0131k, ya\u015fam altyap\u0131s\u0131n\u0131n bir di\u011fer hayati b\u00f6l\u00fcm\u00fcnde yat\u0131r\u0131m\u0131na acil ihtiya\u00e7 oldu\u011funu vurgulad\u0131: su.<\/p>\n

\u015eili Meteoroloji Direkt\u00f6rl\u00fc\u011f\u00fc’ne g\u00f6re, 2019’un ba\u015f\u0131ndan bu yana Santiago’da sadece 82 mm ya\u011f\u0131\u015f kaydedildi. Durum, \u015fu anda b\u00f6lgede y\u00fczy\u0131l\u0131n en kurak 12 ayl\u0131k d\u00f6neminin ya\u015fand\u0131\u011f\u0131 \u00fclkenin merkezindeki Valpara\u00edso b\u00f6lgesinde daha da endi\u015fe verici.[1]<\/a><\/p>\n

Bu ya\u011f\u0131\u015f eksikli\u011finin \u00fclkenin tar\u0131m sekt\u00f6r\u00fc \u00fczerinde bariz olumsuz etkileri olmas\u0131na ra\u011fmen, \u015eili’nin g\u00fc\u00e7 kaynaklar\u0131 (\u00fclkenin elektrik enerjisinin yakla\u015f\u0131k %50’si hidroelektrik enerji ile \u00fcretilmektedir[2]<\/a>) ve ayr\u0131ca b\u00fcy\u00fck miktarda tatl\u0131 su gerektiren madencilik i\u015flemleri \u00fczerinde de etkileri bulunmaktad\u0131r.<\/p>\n

B\u00fcy\u00fck \u00f6l\u00e7ekli deniz suyu tuzdan ar\u0131nd\u0131rma programlar\u0131, \u00fclkenin sorunlar\u0131na bir cevap verebilir. Aral\u0131k 2019 itibar\u0131yla, \u015eili’de 11 tuzdan ar\u0131nd\u0131rma tesisi halihaz\u0131rda \u00e7al\u0131\u015f\u0131yor ve \u015fu anda Atacama b\u00f6lgesinde yap\u0131m a\u015famas\u0131nda[3]<\/a> olan Latin Amerika’daki en b\u00fcy\u00fck tuz giderme tesisi de dahil olmak \u00fczere, 10 proje daha geli\u015ftiriliyor[4]<\/a>. Ancak bu tesislerden elde edilen sonu\u00e7lar\u0131n \u00e7o\u011fu, \u00fclkenin suya a\u00e7 madencilik sekt\u00f6r\u00fcne y\u00f6neliktir.<\/p>\n

\u015eili’nin devam eden su sorunlar\u0131n\u0131 ele alma \u00e7abalar\u0131 do\u011frultusunda, Abdul Latif Jameel Enerji’nin<\/a> par\u00e7as\u0131 ve su altyap\u0131s\u0131 projelerinin lider k\u00fcresel geli\u015ftiricisi olan Almar Su \u00c7\u00f6z\u00fcmleri<\/a> Kas\u0131m 2019’da \u015eili su ar\u0131tma \u015firketi Osmoflo SpA’y\u0131 sat\u0131n ald\u0131.<\/p>\n