Yine de, b\u00fcy\u00fck insan gruplar\u0131 i\u00e7in bu, g\u00fcnl\u00fck bir ger\u00e7ekliktir. Y\u00fczeyden bak\u0131ld\u0131\u011f\u0131nda, \u00f6zellikle Kuzey Amerika, Avrupa ve Uzak Do\u011fu gibi geli\u015fmi\u015f pazarlarda sa\u011fl\u0131k sistemlerimizin etkinli\u011fi, inceli\u011fi ve eri\u015filebilirli\u011fi benzersizdir. Ancak k\u00fcresel sa\u011fl\u0131k hizmeti konusunda y\u00fczeyin biraz daha derinine indi\u011fimizde pek de i\u00e7 a\u00e7\u0131c\u0131 olmayan ger\u00e7eklerle kar\u015f\u0131la\u015f\u0131r\u0131z.<\/p>\n
Bir utan\u00e7 tablosu olarak veriler ikna edicidir:<\/p>\n
- \n
- Afrika, Avrupa’daki 293 ki\u015fi ba\u015f\u0131na bir doktor oran\u0131na k\u0131yasla 3,324 ki\u015fi ba\u015f\u0131na bir doktora sahiptir.<\/li>\n
- Orta Afrika Cumhuriyeti’nde ortalama ya\u015fam s\u00fcresi, Hollanda’da 82’ye (ve 72 y\u0131ll\u0131k \u2018iyi sa\u011fl\u0131k\u2019) k\u0131yasla 53 y\u0131ld\u0131r (45 y\u0131ll\u0131k \u2018iyi sa\u011fl\u0131k\u2019).<\/li>\n
- Afrika’n\u0131n HIV enfeksiyonu oran\u0131 Avrupa’ya g\u00f6re be\u015f kattan<\/em> fazlad\u0131r.[2]<\/a><\/li>\n
- G\u00fcney Do\u011fu Asya’daki insanlar\u0131n sadece %33<\/em>‘\u00fc ve G\u00fcney Do\u011fu Asya’daki insanlar\u0131n %45<\/em>‘i sanitasyon sistemlerine eri\u015fime sahipken, Avrupal\u0131 insanlar\u0131n %93’\u00fc temizlik sistemlerine eri\u015fime sahiptir.[3]<\/a><\/li>\n
- Sahra Alt\u0131 Afrika’daki \u00e7ocuklar\u0131n y\u00fcksek gelirli \u00fclkelerdeki \u00e7ocuklara k\u0131yasla be\u015f ya\u015f\u0131ndan \u00f6nce \u00f6lme olas\u0131l\u0131klar\u0131 15 kattan fazlad\u0131r.<\/li>\n
- Geli\u015fmekte olan b\u00f6lgelerin anneler aras\u0131 mortalite oran\u0131, geli\u015fmi\u015f b\u00f6lgelere g\u00f6re 14 kat daha fazlad\u0131r.[4]<\/a><\/li>\n<\/ul>\n
![\"Gap](\"https:\/\/www.alj.com\/app\/uploads\/2020\/08\/ALJ-Healthcare-Rich-and-Poor.jpg\")
<\/p>\n![\"ALJ](\"https:\/\/www.alj.com\/app\/uploads\/2020\/08\/ALJ-Healthcare-Expenditure.jpg\")
<\/p>\nT\u0131p dergisi The Lancet’in<\/em> en son Sa\u011fl\u0131k Hizmeti Kalite ve Eri\u015fim Endeksi<\/a>, 1990’dan 2015’e kadar 195 \u00fclkede \u00f6nlenebilir mortalite oranlar\u0131n\u0131 \u00f6l\u00e7en bu de\u011ferin alt\u0131n\u0131 \u00e7iziyor. Ara\u015ft\u0131rma, bu d\u00f6nemde ortalama global indeks skorunun 40,7’den 53,7’ye y\u00fckselmesine kar\u015f\u0131n, aral\u0131\u011f\u0131n <\/em>asl\u0131nda artm\u0131\u015f oldu\u011funu g\u00f6stermektedir. Aral\u0131k, 2015 y\u0131l\u0131 itibariyle, 28,6 (Orta Afrika Cumhuriyeti) ile 94,6 (Andorra) oranlar\u0131 aras\u0131nda de\u011fi\u015fmi\u015ftir.[5]<\/a> G\u00fcney Sahraalt\u0131 Afrika, Orta Do\u011fu ve G\u00fcney Asya’daki bir\u00e7ok \u00fclkenin sa\u011fl\u0131k endeksi, kar\u015f\u0131l\u0131k gelen sosyodemografik endeksinin (SDI) ard\u0131nda yer alarak, sa\u011fl\u0131k hizmetlerine odaklanma eksikli\u011fi ve sa\u011fl\u0131k hizmetinin ka\u00e7\u0131r\u0131lan iyile\u015ftirme f\u0131rsatlar\u0131 oldu\u011funu g\u00f6stermi\u015ftir.<\/p>\n
Bu \u015fekilde dezavantajl\u0131 olan n\u00fcfus gruplar\u0131n\u0131n genel durumunu iyile\u015ftirmek \u2013 yani bizi sa\u011fl\u0131k e\u015fitli\u011fi vadedilen seviyelere yakla\u015ft\u0131rmak \u2013 i\u00e7in, \u00f6ncelikle sorunun ger\u00e7ek niteli\u011fini te\u015fhis etmeliyiz.<\/p>\n
Yaln\u0131zca temel nedenleri ve temel zorluklar\u0131 anlama yoluyla kaynaktaki sorunlar\u0131 ele almak i\u00e7in potansiyel f\u0131rsatlar\u0131 belirleyebilir ve ger\u00e7ek d\u00fcnyada ve s\u00fcrd\u00fcr\u00fclebilir bir fark yaratan politika ve uygulamadaki reformlara y\u00f6nelik olarak \u00e7al\u0131\u015fabiliriz.<\/p>\n
\u00c7ok, \u00e7ok uzaklarda \u2013 co\u011frafi engel<\/h2>\n
K\u00fcresel sa\u011fl\u0131k hizmeti konusundaki sorunlar\u0131n merkezinde eri\u015fim problemleri yer al\u0131r<\/em>. Di\u011fer bir deyi\u015fle, insanlar\u0131 ihtiya\u00e7 duyduklar\u0131 uzmanl\u0131k, tesis ve tedavilerle bir araya getirmek.<\/p>\n
D\u00fcnya Sa\u011fl\u0131k \u00d6rg\u00fct\u00fc (DS\u00d6<\/a>), 2005 y\u0131l\u0131na kadar t\u00fcm insanlar i\u00e7in uygun fiyatl\u0131 sa\u011fl\u0131k hizmeti kapsam\u0131 (ba\u015fta bilgi, \u00f6nleme, ila\u00e7 ve rehabilitasyon olmak \u00fczere) sa\u011flamak i\u00e7in bir \u00e7\u00f6z\u00fcm \u00f6nerdi. Bu hedef, \u015fimdiye kadar yaln\u0131zca k\u0131smen ba\u015far\u0131ya ula\u015fabilmi\u015ftir, \u00e7\u00fcnk\u00fc d\u00fczensiz sa\u011fl\u0131k eri\u015fiminin nedenleri \u00e7ok fazlad\u0131r ve bunlar\u0131n hepsinin \u00f6n\u00fcne sadece bir para enjeksiyonuyla ge\u00e7ilemez.<\/p>\n
Sa\u011fl\u0131k eri\u015fiminin \u00f6n\u00fcndeki temel engellerden biri co\u011frafi nedenlerdir. D\u00fcnyadaki en fakir veya en az\u0131ndan gelir durumu e\u015fit olmayan \u00fclkelerden baz\u0131lar\u0131, ayn\u0131 zamanda en b\u00fcy\u00fck \u00fclkelerdir. Hindistan 3,287 milyon km2<\/sup>, Demokratik Kongo Cumhuriyeti 2,345 milyon km2<\/sup>, \u00c7in 9,597 milyon km2<\/sup> ve Brezilya 8,516 milyon km2<\/sup> alan\u0131 kaplamaktad\u0131r.<\/p>\n
Bu muazzam \u00fclkeler, genellikle en yak\u0131n birincil sa\u011fl\u0131k bak\u0131m noktalar\u0131ndan b\u00fcy\u00fck mesafelerle ayr\u0131lan geni\u015f \u00e7apta da\u011f\u0131lm\u0131\u015f n\u00fcfuslara sahiptir. Bu uzakl\u0131k, geli\u015fmekte olan ekonomilerin kullan\u0131lacak \u00e7ok daha az t\u0131bbi kayna\u011fa sahip oldu\u011fu sorununu sadece daha da ciddi hale getirir. \u00d6rne\u011fin, Almanya’da 1.000 ki\u015fi ba\u015f\u0131na 8,17 hastane yata\u011f\u0131 bulunurken, bu oran \u00c7in’de yaln\u0131zca 4,06, G\u00fcney Afrika\u2019da 2,84, Brezilya\u2019da 2,4 ve Hindistan\u2019da 0,90\u2019d\u0131r.[6]<\/a><\/p>\n
![\"ALJ](\"https:\/\/www.alj.com\/app\/uploads\/2020\/08\/ALJ-Healthcare-Hospital-Beds.jpg\")
<\/p>\nSahra Alt\u0131 Afrika’da, 287 milyondan fazla ki\u015fi (\u00e7ocuk do\u011furma ya\u015f\u0131ndaki 64 milyon kad\u0131n da dahil olmak \u00fczere) en yak\u0131n hastaneden iki saatten fazla mesafede yer almaktad\u0131r. Sahra alt\u0131 \u00fclkelerinin \u00fc\u00e7te ikisi insanlar\u0131n %80\u2019inin bir hastaneye iki saat uzakl\u0131kta ya\u015famas\u0131 konusundaki global hedefe ula\u015famazken, (ortalama ya\u015fam s\u00fcresi beklentisinin 59 y\u0131l oldu\u011fu[7]<\/a>) G\u00fcney Sudan\u2019da insanlar\u0131n yaln\u0131zca %22,8\u2019i bu kritere uymaktad\u0131r.[8]<\/a><\/p>\n
D\u00fc\u015f\u00fck ve orta gelirli \u00fclkelerdeki t\u00fcm \u00f6l\u00fcmlerin (ve engellerin \u00fc\u00e7te birinin) yakla\u015f\u0131k yar\u0131s\u0131n\u0131n, insanlar\u0131n acil sa\u011fl\u0131k hizmetlerine kolayca eri\u015fmesi durumunda \u00f6nlenebilece\u011fi d\u00fc\u015f\u00fcn\u00fcld\u00fc\u011f\u00fcnde, durumun ac\u0131mas\u0131zl\u0131\u011f\u0131 ortaya \u00e7\u0131kmaktad\u0131r.[9]<\/a><\/p>\n
Bu mesafe a\u015f\u0131lsa bile var\u0131lan noktada sa\u011fl\u0131k hizmetleri mevcut olacak m\u0131<\/em>?<\/h2>\n
Hasta veya yaral\u0131 bir ki\u015fi bir hastaneye veya sa\u011fl\u0131k merkezine ula\u015fsa bile, geli\u015fmekte olan bir ekonomide tedaviye eri\u015fim zorlu\u011fu mevcut olabilir.<\/p>\n
DS\u00d6 taraf\u0131ndan derlenen ve Asya, Afrika, Orta Do\u011fu ve Latin Amerika’y\u0131 kapsayan d\u00fc\u015f\u00fck gelirli \u00fclkelerde sa\u011fl\u0131k hizmetlerinin kullan\u0131labilirli\u011fine ili\u015fkin eksiklikleri a\u00e7\u0131klamaya y\u00f6nelik bir rapor.[10]<\/a> A\u015fa\u011f\u0131dakiler de dahil olmak \u00fczere, \u00fcstesinden gelinmesi gereken uzun bir sorun listesi vurgulanm\u0131\u015ft\u0131r:<\/p>\n
- \n
- E\u011fitimli sa\u011fl\u0131k \u00e7al\u0131\u015fanlar\u0131, ekipman ve ila\u00e7 eksikli\u011fi<\/li>\n
- S\u0131n\u0131rl\u0131 a\u00e7\u0131l\u0131\u015f saatleri ve y\u00fcksek personel i\u015f devams\u0131zl\u0131\u011f\u0131 oran\u0131<\/li>\n
- S\u00fcrd\u00fcr\u00fclemez bekleme s\u00fcreleri<\/li>\n
- \u0130la\u00e7lar\u0131n ve t\u0131bbi yard\u0131mc\u0131lar\u0131n de\u011fi\u015fken kalitesi<\/li>\n
- Sa\u011fl\u0131k hizmeti tercihleri konusunda hastalar i\u00e7in yetersiz bilgi<\/li>\n
- K\u00f6t\u00fc veya ge\u00e7 sevkler<\/li>\n<\/ul>\n
D\u00fc\u015f\u00fck gelirli \u00fclkeler, yerel, b\u00f6lgesel ve ulusal d\u00fczeyde olmak \u00fczere sa\u011fl\u0131k stratejilerinin k\u00f6t\u00fc entegrasyonundan daha fazla zarar g\u00f6rmektedir. Uyumlu, b\u00fct\u00fcnsel bir yakla\u015f\u0131m eksikli\u011fi durumunda, tamamlay\u0131c\u0131 programlar ve birlikte d\u00fc\u015f\u00fcnme i\u00e7in olan f\u0131rsatlar ka\u00e7\u0131r\u0131l\u0131r ve genellikle felaket sonu\u00e7lar ortaya \u00e7\u0131kar. Bu durum, kendini en fazla t\u0131bb\u0131n kendini en fazla kan\u0131tlam\u0131\u015f hayat kurtar\u0131c\u0131lar\u0131ndan biri olan a\u015f\u0131lara eri\u015fimde g\u00f6stermi\u015ftir.<\/p>\n
Banglade\u015f, Benin, Brezilya, Kambo\u00e7ya, Eritre, Haiti, Malawi, Nepal ve Nikaragua’y\u0131 kapsayan, a\u015f\u0131lar (t\u00fcberk\u00fcloz, difteri, tetanos ve k\u0131zam\u0131k i\u00e7in) hakk\u0131nda yap\u0131lan bir \u00e7al\u0131\u015fma, uyar\u0131c\u0131 nitelikte bilgiler ortaya koymaktad\u0131r.<\/p>\n
Kambo\u00e7ya’da, \u00e7ocuklar\u0131n sadece %1’inden az\u0131n\u0131n mevcut t\u00fcm a\u015f\u0131lar\u0131 oldu\u011fu ve neredeyse be\u015fte birinin hi\u00e7 a\u015f\u0131 olmad\u0131\u011f\u0131 bulunmu\u015ftur. Haiti’nin en yoksul n\u00fcfus kesimi i\u00e7inde, \u00e7ocuklar\u0131n %15’i hi\u00e7 t\u0131bbi m\u00fcdahale almam\u0131\u015f ve %17’si i\u00e7in sadece tek bir t\u0131bbi m\u00fcdahalede bulunulmu\u015ftur. Ankete kat\u0131lan \u00fclkeler aras\u0131nda en umut verici istatistikleri kaydeden Nikaragua’da bile, \u00e7ocuklar\u0131n sadece %13,3’\u00fc t\u00fcm a\u015f\u0131lar\u0131n\u0131 olmu\u015ftur.[11]<\/a><\/p>\n
Sa\u011fl\u0131k hizmetlerinin sadece eri\u015filebilir<\/em> de\u011fil, ayn\u0131 zamanda mevcut<\/em> olmas\u0131n\u0131 sa\u011flamak i\u00e7in, hem parasal hem de organizasyonel a\u00e7\u0131dan a\u00e7\u0131k\u00e7a \u00e7ok fazla \u00e7aba gerekir. D\u00fc\u015f\u00fck gelirli ve geli\u015fmi\u015f \u00fclkeler aras\u0131ndaki fark\u0131 ba\u015fka nas\u0131l daraltmay\u0131 umabiliriz?<\/p>\n
Sa\u011fl\u0131k hizmetlerinin ekonomik kalk\u0131nma \u00fczerindeki etkisi<\/h2>\n
Etkili sa\u011fl\u0131k hizmetlerinin kullan\u0131labilirli\u011fini sa\u011flamak sadece bireylerin sa\u011fl\u0131\u011f\u0131 i\u00e7in de\u011fil, ayn\u0131 zamanda ya\u015fad\u0131klar\u0131 \u00fclkelerin ekonomik \u2018sa\u011fl\u0131\u011f\u0131\u2019 i\u00e7in de \u00f6nemlidir. DS\u00d6\u2019n\u00fcn de belirtti\u011fi gibi, daha sa\u011fl\u0131kl\u0131 n\u00fcfus daha uzun ya\u015fad\u0131\u011f\u0131, daha \u00fcretken oldu\u011fu ve daha fazla tasarruf etti\u011fi i\u00e7in, sa\u011fl\u0131k \u201cekonomik ilerlemeye \u00f6nemli bir katk\u0131da bulunur\u201d.[12]<\/a><\/p>\n
Sa\u011fl\u0131k ve ekonomik b\u00fcy\u00fcme aras\u0131ndaki ili\u015fki kapsaml\u0131 bir \u015fekilde incelenmi\u015ftir. \u00d6rne\u011fin, Journal or Health Economics<\/em> dergisinde yay\u0131mlanan bir \u00e7al\u0131\u015fmada, geli\u015fmekte olan \u00fclkelerin ekonomik performans\u0131n\u0131n kamu sa\u011fl\u0131\u011f\u0131nda iyile\u015fme ile \u00f6nemli \u00f6l\u00e7\u00fcde artt\u0131\u011f\u0131 ortaya koyulmu\u015ftur[13]<\/a>. Bir di\u011fer ara\u015ft\u0131rma ise, ya\u015fam beklentisinde bir y\u0131ll\u0131k iyile\u015fmenin ekonomik b\u00fcy\u00fcmeyi %4 oran\u0131nda art\u0131rd\u0131\u011f\u0131n\u0131 g\u00f6stermi\u015ftir[14]<\/a>.<\/p>\n
DS\u00d6, 2001 y\u0131l\u0131na kadar sa\u011fl\u0131\u011f\u0131n geli\u015fim \u00fczerindeki etkisini analiz etmek ve geli\u015fmekte olan \u00fclkelerde sa\u011fl\u0131kla ilgili yat\u0131r\u0131mlar\u0131n ekonomik b\u00fcy\u00fcmeyi ve \u00f6zkaynaklar\u0131 geli\u015ftirebilece\u011fi yollar aramak i\u00e7in Commission of Macroeconomics and Health\u2019i (CMH) kurmu\u015ftur.<\/p>\n
CMH, sonu\u00e7 raporunun birincil \u00f6zetinde, \u201cd\u00fc\u015f\u00fck ve orta gelirli \u00fclkelerin, y\u00fcksek gelirli \u00fclkelerle ortakla\u015fa olarak d\u00fcnyan\u0131n fakir kesimi i\u00e7in temel sa\u011fl\u0131k hizmetlerine eri\u015fimlerini art\u0131rmalar\u0131n\u0131\u201d \u00f6nerir. Ayr\u0131ca, \u201c\u00f6l\u00fcme yol a\u00e7an hastal\u0131klarla m\u00fccadele etmek i\u00e7in yeni ve geli\u015ftirilmi\u015f teknolojilere yap\u0131lan daha b\u00fcy\u00fck yat\u0131r\u0131mlar\u201d ve sa\u011fl\u0131k hizmetlerinde \u201ck\u00fcresel Ar-Ge finansman\u0131n\u0131n \u00f6nemli \u00f6l\u00e7\u00fcde art\u0131r\u0131lmas\u0131\u201d i\u00e7in acil ihtiyac\u0131 vurgulamaktad\u0131r.<\/p>\n
Kaliteli sa\u011fl\u0131k hizmetlerinin maliyeti nedir?<\/h2>\n
Sa\u011fl\u0131k hizmetlerinin maliyeti ister birey ister devlet taraf\u0131ndan kar\u015f\u0131lans\u0131n, t\u00fcm tedaviler ve ila\u00e7lar\u0131n bir maliyeti vard\u0131r. Bu nedenle, sa\u011fl\u0131k hizmetlerine k\u00fcresel eri\u015fim m\u00fccadelesi bir\u00e7ok a\u00e7\u0131dan k\u00fcresel yoksullu\u011fa kar\u015f\u0131 m\u00fccadeleyi yans\u0131tmaktad\u0131r.<\/p>\n
Bu noktada daha \u00e7ok ilerleme kaydedilmesi gerekmektedir. D\u00fcnya Bankas\u0131 verileri, D\u00fcnya n\u00fcfusunun yakla\u015f\u0131k %10’unun (veya 734 milyon insan\u0131n) g\u00fcnde 1,90 ABD dolar\u0131ndan (yoksulluk kriteri) daha az bir miktar ile ya\u015fad\u0131\u011f\u0131n\u0131 g\u00f6stermektedir.[15]<\/a> Son y\u0131llarda yoksulluk e\u011filimi a\u015fa\u011f\u0131 do\u011fru giderken, COVID-19 krizinin 2020 y\u0131l\u0131 boyunca d\u00fcnya genelinde 40-60 milyondan fazla ki\u015fiyi yoksullu\u011fa s\u00fcr\u00fcklemesi beklenmektedir.[16]<\/a><\/p>\n
\u015eu anda, Latin Amerika ve Karayipler\u2019in n\u00fcfusunun %4,1\u2019i (veya 25,9 milyon ki\u015fi), Orta Do\u011fu ve Kuzey Afrika n\u00fcfusunun %5\u2019i (18,6 milyon ki\u015fi), G\u00fcney Asya n\u00fcfusunun %12,4\u2019\u00fc (216,4 milyon ki\u015fi) ve Sahra Alt\u0131 Afrika n\u00fcfusunun %41,1\u2019i (413,3 milyon ki\u015fi) fakirlik i\u00e7inde ya\u015famaktad\u0131r.<\/p>\n
BM Geli\u015ftirme Program\u0131 taraf\u0131ndan \u2018Sahra Alt\u0131\u2019 olarak kabul edilen 46 Afrika \u00fclkesinden 39\u2019u (yaln\u0131zca Eritre, Burkina Faso, Gana, Gabon, Zambiya, Botsvana ve Namibya hari\u00e7) vatanda\u015flara evrensel sa\u011fl\u0131k hizmeti vermemektedir. Hindistan\u2019daki 1,35 milyar insan ve G\u00fcney Do\u011fu Asya’da Vietnam, Kambo\u00e7ya veya Endonezya\u2019da da \u00f6yle.[17]<\/a><\/p>\n
![\"ALJ](\"https:\/\/www.alj.com\/app\/uploads\/2020\/08\/ALJ-Healthcare-Global-Poverty.jpg\")
<\/p>\nGeli\u015fmekte olan d\u00fcnyada b\u00fcy\u00fck \u00f6l\u00e7\u00fcde zirai toplumlar i\u00e7in, nakit ak\u0131\u015f\u0131 y\u0131l\u0131n zaman\u0131na ve nakit kar\u015f\u0131l\u0131\u011f\u0131 sat\u0131\u015fa sunulacak \u00fcr\u00fcn m\u00fcsaitli\u011fine b\u00fcy\u00fck \u00f6l\u00e7\u00fcde ba\u011fl\u0131d\u0131r. Bir \u00e7al\u0131\u015fmada, k\u0131rsal kesimde ya\u015fayan Kambo\u00e7yal\u0131lar\u0131n, ya\u011fmurlu mevsimlerde, daha y\u00fcksek maliyetli y\u00fcz y\u00fcze tedaviler almak yerine re\u00e7etesiz sat\u0131lan ila\u00e7lara ba\u015fvurma olas\u0131l\u0131\u011f\u0131n\u0131n daha y\u00fcksek oldu\u011fu g\u00f6sterilmi\u015ftir.[18]<\/a><\/p>\n
Ayr\u0131ca ila\u00e7 veya tedavilerin do\u011frudan maliyetlerinin \u00f6tesine de bak\u0131lmas\u0131 gerekir. Yoksulluk \u00e7izgisinde veya bu \u00e7izginin yak\u0131n\u0131nda ya\u015fayan herkes i\u00e7in hastanelere veya kliniklere ula\u015f\u0131m maliyetleri engel \u00e7\u0131karacak, evde veya i\u015fte de\u011filken ya\u015fanan kazan\u00e7 kayb\u0131 da bu durumu g\u00fc\u00e7le\u015ftirecektir.<\/p>\n
Bunlar\u0131n t\u00fcm\u00fc bir k\u0131s\u0131r d\u00f6ng\u00fc yaratabilir. Hindistan’daki ara\u015ft\u0131rmac\u0131lar, fakir ev halklar\u0131 aras\u0131nda ayda 1,2 hastal\u0131k vakas\u0131 bulundu\u011funu, hastal\u0131k tedavilerinin fakirle\u015fme vakalar\u0131n\u0131n %85\u2019ine neden oldu\u011funu ortaya koymu\u015ftur.[19]<\/a><\/p>\n
Yoksullu\u011fun, k\u00fcresel olarak ciddi oranda insan i\u00e7in sa\u011fl\u0131k hizmetlerine eri\u015fme konusunda do\u011frudan ve kal\u0131c\u0131 bir engel te\u015fkil etti\u011fi a\u00e7\u0131kt\u0131r.<\/p>\n
Yoksullu\u011fun \u00f6tesinde, sa\u011fl\u0131k hizmetlerine eri\u015fimi d\u00fczenleyen t\u00fcm sorunlar\u0131n temelini olu\u015fturan \u015feyin insan fakt\u00f6r\u00fc oldu\u011funu s\u00f6yleyebiliriz.<\/p>\n
K\u00fclt\u00fcrel ve insani engeller<\/h2>\n
\u0130nsanlar ve i\u00e7inde geli\u015ftikleri veya geli\u015fmelerinin engellendi\u011fi toplumlar da sa\u011fl\u0131k hizmeti denkleminin bir par\u00e7as\u0131 olarak kabul edilmelidir. Burada, \u2018zengin\u2019 ve \u2018fakir\u2019 \u00fclkeler aras\u0131ndaki farkl\u0131l\u0131klar, ilk ya\u015fam y\u0131llar\u0131nda bile ortaya \u00e7\u0131kabilir. Bu ayr\u0131m\u0131 yaratan fakt\u00f6r nedir? E\u011fitim.<\/p>\n
E\u011fitim sadece bilgi a\u00e7\u0131s\u0131ndan de\u011fil, ayn\u0131 zamanda \u00f6z fark\u0131ndal\u0131k a\u00e7\u0131s\u0131ndan da \u00e7ok \u00f6nemlidir. Bir ki\u015finin temel sa\u011fl\u0131k hakk\u0131n\u0131n (veya hayat\u0131 iyile\u015ftirmek veya uzatmak i\u00e7in mevcut m\u00fcdahalelerin kapsam\u0131n\u0131) fark\u0131nda olmadan, o ki\u015finin refah i\u00e7inde ya\u015fad\u0131\u011f\u0131 s\u00f6ylenemez.<\/p>\n
Ara\u015ft\u0131rmalar bir kez daha e\u015fitsizlikleri ortaya koymakta.<\/p>\n
UNESCO \u0130statistik Enstit\u00fcs\u00fc<\/a> verileri Uganda’da (ya\u015fam beklentisi: 62 ya\u015f) en fakir 14-16 ya\u015f aras\u0131ndakilerin yaln\u0131zca %12’si ilkokulu tamamlam\u0131\u015ft\u0131r; Pakistan’da (ya\u015fam beklentisi: 67 ya\u015f) 20-22 ya\u015f aras\u0131 \u00e7ocuklar\u0131n sadece %20’si ortaokulu bitirmi\u015f; Afganistan’da (ya\u015fam beklentisi: 63 ya\u015f) 100 erke\u011fe k\u0131yasla sadece 33 kad\u0131n ortaokulun ilk k\u0131sm\u0131n\u0131 tamamlam\u0131\u015ft\u0131r ve Yemen’de (ya\u015fam beklentisi: 65 ya\u015f) en fakir gen\u00e7 kad\u0131nlar\u0131n sadece %21’i okuyabilmektedir.[20]<\/a>,<\/sup>[21]<\/a><\/p>\n
Bu zorlu bilgisizlik, hayat\u0131n ilerleyen d\u00f6nemlerinde \u00e7e\u015fitli zarar verici y\u00f6nlerle ortaya \u00e7\u0131kabilir.<\/p>\n
Laos\u2019ta yap\u0131lan, nitelikli doktorlara eri\u015fmede ve karma\u015f\u0131k t\u0131bbi faturalama sistemlerinde gezinmede zorluk ya\u015fayan alt gelirli topluluklar aras\u0131nda iddial\u0131l\u0131k eksikli\u011fini \u00f6l\u00e7en bir \u00e7al\u0131\u015fmada kan\u0131tland\u0131\u011f\u0131 gibi, d\u00fc\u015f\u00fck \u00f6z sayg\u0131 bu nedenlerden biridir.[22]<\/a> Veriler ayr\u0131ca, hem sa\u011fl\u0131k uzmanlar\u0131n\u0131n hem de Kambo\u00e7ya gibi d\u00fc\u015f\u00fck gelirli, \u00e7at\u0131\u015fma sonras\u0131 \u00fclkelerin k\u00f6ylerindeki sigortac\u0131lar gibi arac\u0131lar\u0131n g\u00fcven eksikli\u011fine i\u015faret etmektedir.[23]<\/a><\/p>\n
Belirli hastal\u0131klar\u0131 \u00e7evreleyen toplumsal damgalama, insanlar\u0131n tedaviye eri\u015fimini daha da engelleyebilir. Baz\u0131 k\u00fclt\u00fcrlerde bu zehirli utan\u00e7 ve korku kar\u0131\u015f\u0131m\u0131, 2017 y\u0131l\u0131nda d\u00fcnya \u00e7ap\u0131nda %3 \u00f6l\u00fcm oran\u0131 ve 10 milyon yeni vakaya neden olan t\u00fcberk\u00fcloz gibi bir hastal\u0131\u011fa bile neden olabilir.[24]<\/a> \u00d6rne\u011fin Pakistan’da, anket yap\u0131lan hastalar\u0131n %50’si t\u00fcberk\u00fclozu evde tedavi etmeye \u00e7al\u0131\u015fm\u0131\u015f, %42’si tedavi i\u00e7in eczaneye ba\u015fvurmu\u015ftur.[25]<\/a> Bir sa\u011fl\u0131k merkezinde hayati \u00f6nem ta\u015f\u0131yan y\u00fcz y\u00fcze bak\u0131m yerine.<\/p>\n
Ayr\u0131ca cinsiyet b\u00f6l\u00fcnmesi sorunu da g\u00f6z ard\u0131 edilmemelidir. Geli\u015fmekte olan \u00fclkelerdeki bir\u00e7ok kad\u0131n, profesyonel sa\u011fl\u0131k hizmeti aramakta (ve b\u00fct\u00e7esini kar\u015f\u0131lamakta) erkek e\u015fde\u011ferlerine g\u00f6re daha fazla zorluk ya\u015famaktad\u0131r. \u00c7ad’daki kad\u0131nlar\u0131n deneyimi (ya\u015fam beklentisi: 54 y\u0131l) bu konuda bize bilgi sunabilir ve ara\u015ft\u0131rmalar, t\u0131p g\u00f6revlilerine, tedavilere ve bilgiye eri\u015fimin erkeklerin kontrol\u00fcnde oldu\u011funu ortaya koymaktad\u0131r. Bu durum, \u00f6zellikle k\u0131rsal b\u00f6lgedeki kad\u0131nlar i\u00e7in, bir hastal\u0131\u011f\u0131n ilerlemesinin destek sistemlerinin kalitesine (aile ba\u011flar\u0131, erkek aile \u00fcyeleri gibi) ve bunlar\u0131 etkili bir \u015fekilde harekete ge\u00e7irebilme yetene\u011fine b\u00fcy\u00fck \u00f6l\u00e7\u00fcde ba\u011fl\u0131 oldu\u011fu anlam\u0131na gelir.[26]<\/a><\/p>\n
K\u00fcresel olarak sa\u011fl\u0131k hizmetlerine eri\u015fimi \u00f6l\u00e7en bu t\u00fcr fakt\u00f6rler sayesinde, iyile\u015ftirme i\u00e7in tek bir yol olmad\u0131\u011f\u0131 a\u00e7\u0131kt\u0131r. Peki, d\u00fcnya \u00e7ap\u0131nda sa\u011fl\u0131k hizmetlerine eri\u015fimi demokratikle\u015ftirmek i\u00e7in kullan\u0131lan stratejilerden baz\u0131lar\u0131 nelerdir?<\/p>\n
Sa\u011fl\u0131k hizmetlerine eri\u015fimin zorluklar\u0131n\u0131 ele alma<\/h2>\n
Geli\u015fmekte olan pazarlarda, sa\u011fl\u0131k hizmetlerine eri\u015fimi iyile\u015ftirmek i\u00e7in acil eylem gerekir \u2013 bu durum \u00e7ok a\u00e7\u0131kt\u0131r. Geli\u015fmekte olan pazarlar\u0131n 2050 y\u0131l\u0131na kadar d\u00fcnyadaki ya\u015fl\u0131lar\u0131n %80’ini bar\u0131nd\u0131raca\u011f\u0131 tahmin edilmektedir. Vietnam\u2019da, 65+ ya\u015f grubu i\u00e7in 2050 y\u0131l\u0131na kadar n\u00fcfusun %21’ini olu\u015fturacak (\u015fu anda %7) Tayland’\u0131n 65+ ya\u015f grubu ayn\u0131 zaman diliminde %30’a y\u00fckselecektir (\u015fu anda %10). Bunu \u015fimdi ve 2050 y\u0131llar\u0131 aras\u0131nda artan n\u00fcfus topluluklar\u0131 ile birle\u015ftirirsek (Hindistan %46, Malezya %50, Filipinler %65 oran\u0131nda bir art\u0131\u015fla kar\u015f\u0131 kar\u015f\u0131yad\u0131r) zaman\u0131m\u0131z\u0131n darald\u0131\u011f\u0131n\u0131n fark\u0131na varabiliriz.[27]<\/a><\/p>\n
Yukar\u0131da belirtildi\u011fi gibi, zorluklar\u0131n baz\u0131lar\u0131 k\u00fclt\u00fcrel niteliktedir ve bu nedenle kar\u015f\u0131l\u0131k olarak insanlar\u0131n duruma m\u00fcdahale etmesi gerekecektir. DS\u00d6 bu nedenle, Asya \u00fclkelerini \u00f6rnek olarak kullanarak, geli\u015fmekte olan pazarlarda sa\u011fl\u0131k hizmetlerine h\u0131zl\u0131 \u00e7oklu demografik faydalar sa\u011flayacak ad\u0131mlar\u0131 belirlemi\u015ftir:[28]<\/a><\/p>\n
- \n
- \u0130nsanlar\u0131 sa\u011fl\u0131k hizmeti se\u00e7eneklerinin yelpazesi, kullan\u0131labilirli\u011fi ve maliyetleri konusunda e\u011fitmek i\u00e7in bilgi kampanyalar\u0131<\/li>\n
- Nakit paraya eri\u015fimi kolayla\u015ft\u0131rmak, ula\u015f\u0131m ba\u011flant\u0131lar\u0131n\u0131 iyile\u015ftirmek ve sa\u011fl\u0131k hizmeti maliyetlerini azaltmak i\u00e7in daha fazla toplumsal kat\u0131l\u0131m<\/li>\n
- Toplumsal damgalama ve gereksiz utand\u0131rman\u0131n \u00fcstesinden gelmek i\u00e7in cinsel sa\u011fl\u0131k ve do\u011fum kontrol\u00fc ile ilgili pazarlama giri\u015fimleri<\/li>\n
- Uygun durumdaki yoksullara verilen hizmetler i\u00e7in sa\u011fl\u0131k hizmeti sa\u011flay\u0131c\u0131lar\u0131na geri \u00f6denecek \u00f6zkaynak fonlar\u0131<\/li>\n
- En \u00e7ok ihtiya\u00e7 duyuldu\u011funda t\u0131bbi bak\u0131m masraflar\u0131n\u0131 kar\u015f\u0131lamak i\u00e7in s\u0131f\u0131r veya d\u00fc\u015f\u00fck faiz oranlar\u0131nda toplumsal krediler<\/li>\n
- D\u00fc\u015f\u00fck gelirli ailelerin sa\u011fl\u0131k sigortas\u0131 yapt\u0131rmas\u0131n\u0131 sa\u011flayan devlet yard\u0131m kurulu\u015flar\u0131<\/li>\n
- Uzakl\u0131k sorunlar\u0131n\u0131n \u00fcstesinden gelmek i\u00e7in topluluktaki temel sa\u011fl\u0131k hizmeti paketleri<\/li>\n
- Ta\u015f\u0131ma s\u0131n\u0131rlamalar\u0131n\u0131n \u00fcstesinden gelmek i\u00e7in entegre destek hizmetleri<\/li>\n
- Gerekti\u011finde acil durum nakliyesinin kolayca yap\u0131labilmesini sa\u011flayan geli\u015fmi\u015f ileti\u015fim a\u011flar\u0131<\/li>\n
- Denetim, geri bildirim ve hesap verebilirli\u011fi i\u00e7eren sa\u011fl\u0131k hizmetlerinin geli\u015fmi\u015f y\u00f6netimi<\/li>\n
- Yararl\u0131 oldu\u011fu durumlarda, harici sa\u011flay\u0131c\u0131lar i\u00e7in hizmet s\u00f6zle\u015fmeleri<\/li>\n
- Resmi olmayan \u00f6deme sistemini te\u015fvik etmeye y\u00f6nelik sabit \u00fccretler<\/li>\n<\/ul>\n
Daha geni\u015f kapsaml\u0131 d\u00fc\u015f\u00fcn\u00fcrsek, \u015fu anda d\u00fcnya genelinde denenmekte olan ve ilerleme i\u00e7in olas\u0131 yol haritalar\u0131 sa\u011flayan \u00e7ok say\u0131da strateji bulunmakta oldu\u011funu g\u00f6r\u00fcr\u00fcz.[29]<\/a><\/p>\n
\u00d6rne\u011fin Hindistan’daki pek \u00e7ok eyalet, \u2018merkez ve u\u00e7 \u015febeke\u2019 sa\u011fl\u0131k hizmeti modelleriyle denemeler yap\u0131yor. B\u00fcy\u00fck kentsel hastaneler \u00fcst d\u00fczey doktorlar\u0131 g\u00f6revlendirirken, k\u0131rsal kesim klinikleri birinci basamak sa\u011fl\u0131k hizmetini sahaya daha da yay\u0131yor. K\u0131rsal kesim klinikleri, hastalar\u0131 daha y\u00fcksek seviyedeki uzmanlara sevk edebiliyor ve uzman doktorlar gerekti\u011finde video konferans kullanarak yard\u0131m sa\u011fl\u0131yor.<\/p>\n
Brezilya, Bristol-Myers-Squibb ve GlaxoSmithKline gibi b\u00fcy\u00fck ila\u00e7 firmalar\u0131 ile bilgi ve teknoloji transferleri kar\u015f\u0131l\u0131\u011f\u0131nda belirlenen fiyatlar\u0131 ve hacimleri vadeden eden \u00fcretim ortakl\u0131klar\u0131 ba\u015flatt\u0131.<\/p>\n
\u00c7in\u2019de h\u00fck\u00fcmet, GSY\u0130H oran\u0131n\u0131 2010 y\u0131l\u0131ndaki %5,5\u2019lik orandan 2020\u2019de %7\u2019lik bir orana y\u00fckseltmeyi hedeflemekte, bunun i\u00e7in de sa\u011fl\u0131k hizmetlerine eri\u015fimi geni\u015f co\u011frafi alan\u0131nda yat\u0131r\u0131m arac\u0131l\u0131\u011f\u0131yla geli\u015ftirmek ad\u0131na ciddi ad\u0131mlar atmaktad\u0131r.<\/p>\n
![\"Sustainable](\"https:\/\/www.alj.com\/app\/uploads\/2020\/08\/SDG3-infographic-300x213.png\")
BM, bu arada, S\u00fcrd\u00fcr\u00fclebilir Kalk\u0131nma Hedefi (SDG) 3: sa\u011fl\u0131kl\u0131 bir ya\u015fam sa\u011flamak ve herkes i\u00e7in refah\u0131 destekleme amac\u0131n\u0131 peki\u015ftirirken \u00fclkelerin COVID-19 ile nas\u0131l ba\u015fa \u00e7\u0131kt\u0131\u011f\u0131 konusunda geni\u015f bir farkl\u0131l\u0131\u011fa at\u0131fta bulunmaktad\u0131r. [30]<\/a>[31]<\/a><\/p>\nTemel hedeflerinden biri, g\u00fcvenli ve uygun fiyatl\u0131 ila\u00e7lar ve a\u015f\u0131lar dahil olmak \u00fczere k\u00fcresel sa\u011fl\u0131k hizmetlerine evrensel eri\u015fim sa\u011flamakt\u0131r.<\/p>\n
Strateji a\u00e7\u0131s\u0131ndan bak\u0131ld\u0131\u011f\u0131nda, daha verimli sa\u011fl\u0131k finansman\u0131, geli\u015fmi\u015f dezenfeksiyon ve hijyen ve de en \u00f6nemlisi, doktorlara daha fazla eri\u015fimi te\u015fvik ediyor.<\/p>\n
Dijital bir gelece\u011fe eri\u015fim<\/h2>\n
Bu cesur ve yeni sa\u011fl\u0131k hizmetleri d\u00fcnyas\u0131n\u0131n \u00f6n saflar\u0131nda, geli\u015fmekte olan pazarlarda daha iyi sa\u011fl\u0131k hizmetleri sunabilecek potansiyel bir oyun de\u011fi\u015ftirici olan dijital teknolojinin sundu\u011fu f\u0131rsatlar yer almaktad\u0131r.[32]<\/a><\/p>\n
D\u00fcnya n\u00fcfusunun %11’ine sahip ancak hastal\u0131k oran\u0131 %24 ve sa\u011fl\u0131k \u00e7al\u0131\u015fanlar\u0131n\u0131n oran\u0131 yaln\u0131zca %1,3 olan Afrika’n\u0131n ikilemini d\u00fc\u015f\u00fcn\u00fcn.<\/p>\n
![\"Healthcare](\"https:\/\/www.alj.com\/app\/uploads\/2020\/09\/Healthcare-surgery-1-300x169.jpg\")
Afrika\u2019da ameliyattan sonra hayat\u0131n\u0131 kaybeden insan oran\u0131 iki kat daha fazla – BBC News Bunun bir \u00f6rne\u011fi, sa\u011fl\u0131k hizmetlerini hem daha h\u0131zl\u0131 hem de daha ucuz hale getirmek i\u00e7in sonsuz f\u0131rsatlar sunan telefon ve tablet uygulamalar\u0131d\u0131r. End\u00fcstri bunu mHealth (mobil sa\u011fl\u0131k) olarak adland\u0131r\u0131yor \u2013 sa\u011fl\u0131k hizmetleri zincirindeki \u00e7e\u015fitli payda\u015flar\u0131 (hastalar, hizmet sa\u011flay\u0131c\u0131lar, \u00f6deme sa\u011flay\u0131c\u0131lar ve d\u00fczenleyiciler) tek bir \u015femsiye alt\u0131nda birle\u015ftirmenin teknolojik bir y\u00f6ntemi.<\/p>\nHastanelerden ve kliniklerden binlerce kilometre uzakta olsalar bile hastalar\u0131n uzmanlarla kons\u00fcltasyon yapabilece\u011fi, doktor randevular\u0131 alabilece\u011fi, ila\u00e7 sipari\u015f edebilece\u011fi, hizmetlerin bedelini \u00f6deyebilece\u011fi veya sa\u011fl\u0131k tavsiyesi alabilece\u011fi bir yak\u0131n gelecek senaryosu hayal edin.<\/p>\n
![\"\"](\"https:\/\/www.alj.com\/app\/uploads\/2020\/09\/Health-tech-1.jpg\")
Testler, hasta sevkleri ve acil durumda hastaneye kabuller i\u00e7in, hepsi ak\u0131ll\u0131 telefon \u00fczerinden olmak \u00fczere uzaktan te\u015fhis yap\u0131labilen bir durumu hayal edin.<\/p>\nH\u00fck\u00fcmetlerin, kendi a\u00e7\u0131lar\u0131ndan avantajlar konusunda fazla ikna edilmeye ihtiyac\u0131 yok. Bu t\u00fcr uygulamalar, \u00fcreticilere ve tedarik\u00e7ilere ila\u00e7 ve ekipman\u0131n canl\u0131 bir envanterini sunarak, mobil stok y\u00f6netim sistemleri olarak da i\u015flev g\u00f6rebilir. B\u00fct\u00e7eleme ve planlama i\u015flemleri an\u0131nda daha duyarl\u0131 hale gelir.<\/p>\n
Veri toplama, salg\u0131nlar\u0131 (mevcut koronavir\u00fcs ana \u00f6rnektir) ger\u00e7ekle\u015ftik\u00e7e tahmin etmeye ve s\u0131n\u0131rland\u0131rmaya yard\u0131mc\u0131 olma yoluyla tahmin ederek hastal\u0131k g\u00f6zetiminde bile yard\u0131mc\u0131 olabilir. 2019 K\u00fcresel Sa\u011fl\u0131k G\u00fcvenlik (GHS) Endeksi analizi, \u00fclkelerin pandemiye haz\u0131rl\u0131ks\u0131zl\u0131\u011f\u0131n\u0131 vurgulayarak (COVID-19\u2019un ortaya \u00e7\u0131k\u0131\u015f\u0131ndan \u00f6nce bile) bu konuda dikkat \u00e7ekmeye yard\u0131mc\u0131 olmu\u015ftur. Ulusal sa\u011fl\u0131k g\u00fcvenli\u011finin \u201cd\u00fcnya genelinde temel olarak zay\u0131f\u201d oldu\u011funu beyan ederek, anket yap\u0131lan 195 \u00fclkede \u00f6nleme, tespit ve m\u00fcdahale konusunda 100 \u00fczerinden sadece 40,2\u2019lik bir puan hesaplanm\u0131\u015ft\u0131r.[33]<\/a><\/p>\n
Dijital bir sa\u011fl\u0131k hizmeti devriminin potansiyeli burada sona ermiyor. Geni\u015f co\u011frafi s\u0131n\u0131rlar\u0131 olan \u00fclkeler i\u00e7in, bir Elektronik Sa\u011fl\u0131k Kay\u0131tlar\u0131 (EHR) sisteminin benimsenmesi, hasta bilgilerinin payla\u015f\u0131lmas\u0131n\u0131 radikal olarak basitle\u015ftirerek sa\u011fl\u0131k hizmetlerine eri\u015fimi h\u0131zland\u0131rabilir ve daha kesintisiz bir hizmet sunabilir. Yeni \u00fclkeler, 2015 y\u0131l\u0131nda y\u00fcr\u00fcrl\u00fc\u011fe giren ABD’nin maliyetli (100 milyon ABD Dolar\u0131+) EHR program\u0131 veya Birle\u015fik Krall\u0131k’\u0131n Ulusal Sa\u011fl\u0131k Hizmeti (NHS) \u00e7ap\u0131nda benzer bir sistemin lansman\u0131n\u0131 yapma \u00e7abas\u0131n\u0131 nihai olarak terk etmesi gibi geli\u015fmi\u015f pazarlar\u0131n att\u0131\u011f\u0131 yanl\u0131\u015f ad\u0131mlardan ders alabilirler. Yeni mevcut bulut teknolojileri, \u00e7ok say\u0131da uzman programc\u0131 ve veri merkezi ihtiyac\u0131n\u0131 ortadan kald\u0131rarak \u00e7ok daha verimli EHR \u00e7\u00f6z\u00fcmleri sa\u011flar.<\/p>\n
T\u00fcm bunlar daha az varl\u0131kl\u0131 \u00fclkeler i\u00e7in \u00e7ok daha zor g\u00fcnlerin habercisi gibi g\u00f6r\u00fcnse de, geli\u015fmekte olan pazarlarda bile cep telefonlar\u0131n\u0131n y\u00fckseli\u015finden cesaret alabiliriz. \u00d6rne\u011fin Banglade\u015f, ak\u0131ll\u0131 telefon say\u0131s\u0131n\u0131n 2019 y\u0131l\u0131nda %37 artt\u0131\u011f\u0131n\u0131 g\u00f6rd\u00fc.[34]<\/a> Deloitte’deki dan\u0131\u015fmanlardan al\u0131nan bir rapor 2018 sonu itibar\u0131yla Kenyal\u0131lar\u0131n ak\u0131ll\u0131 telefona eri\u015fiminin \u00fc\u00e7 y\u0131l \u00f6nceki %49 oran\u0131na k\u0131yasla %97\u2019ye y\u00fckseldi\u011fini g\u00f6stermi\u015ftir.[35]<\/a><\/p>\n
Sa\u011fl\u0131k hizmetlerine eri\u015fimde uzun s\u00fcredir hayal edilen d\u00f6n\u00fc\u015f\u00fcm, belki de sadece bir d\u00fc\u011fmeye bas\u0131larak elde edilebilecek\u2026<\/p>\n
![\"ALJ](\"https:\/\/www.alj.com\/app\/uploads\/2020\/09\/ALJ-Healthcare-Smartphone-1.jpg\")
<\/p>\nSadece birka\u00e7 ki\u015fi i\u00e7in de\u011fil, toplum i\u00e7in sa\u011fl\u0131k hizmetleri<\/h2>\n
![\"Fady](\"https:\/\/www.alj.com\/app\/uploads\/2020\/09\/Fady-Jameel-Abdul-Latif-Jameel-225x300.jpg\")
Fady Jameel
\nBa\u015fkan Vekili ve Y\u00f6netim Kurulu Ba\u015fkan Yard\u0131mc\u0131s\u0131
\nAbdul Latif Jameel<\/figcaption><\/figure>\nDikkatsiz veya hayal g\u00fcc\u00fc zay\u0131f ki\u015filer isek, k\u00fcresel sa\u011fl\u0131k hizmetlerindeki e\u015fitsizli\u011fi kolayl\u0131kla \u2018\u00e7\u00f6z\u00fcmlenmesi zor\u2019 problemlerden biri olarak kabul etme bata\u011f\u0131na saplanabiliriz. Y\u00fcksek kaliteli, etkili sa\u011fl\u0131k hizmetlerine eri\u015fim, Abdul Latif Jameel’in<\/a> tutkulu bir yat\u0131r\u0131mc\u0131 oldu\u011fu \u2018ya\u015fam altyap\u0131s\u0131n\u0131n\u2019 merkezinde yer al\u0131r. Zorluklardan korkmak yerine, \u015fu anda ula\u015f\u0131labilecek potansiyel at\u0131l\u0131mlar konusunda heyecan duyuyoruz.<\/p>\n
\u201cSa\u011fl\u0131k hizmetlerine eri\u015fimi iyile\u015ftirmek, hem ihtiya\u00e7lar hem de \u00e7\u00f6z\u00fcmler hakk\u0131nda derin bir anlay\u0131\u015f gerektiren karma\u015f\u0131k bir bulmacad\u0131r. Farkl\u0131 \u00fclkeler \u2013 hatta ayn\u0131 \u00fclke i\u00e7inde farkl\u0131 topluluklar \u2013 farkl\u0131 ihtiya\u00e7lara ve \u00fcstesinden gelinmesi gereken farkl\u0131 zorluklara sahip olacakt\u0131r. Teknoloji, altyap\u0131, da\u011f\u0131t\u0131m, kullan\u0131labilirlik, uzmanl\u0131k veya \u00e7ok say\u0131da ba\u015fka engeller olabilir. Bu sorunlar\u0131n ele al\u0131nmas\u0131n\u0131n, s\u00fcrekli olarak toplumun en b\u00fcy\u00fck zorluklar\u0131ndan birini olu\u015fturdu\u011fu ortaya \u00e7\u0131km\u0131\u015ft\u0131r. Ama \u015fimdi her zamankinden daha h\u0131zl\u0131 bir \u015fekilde, ger\u00e7ek bir ilerleme kaydetmeye ba\u015flamak i\u00e7in gereken teknolojiye ve uzmanl\u0131\u011fa sahibiz. \u00d6n\u00fcm\u00fczdeki f\u0131rsatlar beni \u00e7ok heyecanland\u0131r\u0131yor\u201d <\/em>diyor Abdul Latif Jameel Ba\u015fkan Vekili ve Y\u00f6netim Kurulu Ba\u015fkan Yard\u0131mc\u0131s\u0131 Fady Jameel<\/a>.<\/p>\n
Abdul Latif Jameel uzun y\u0131llard\u0131r, sa\u011fl\u0131k hizmetlerini ara\u015ft\u0131rma laboratuvarlar\u0131, Jameel Institute yani Imperial College London\u2018da yer alan J-IDEA<\/a> (Abdul Latif Jameel Institute for Disease and Emergency Analytics); Jameel Clinic yani MIT\u2018de yer alan J-Clinic<\/a> (Abdul Latif Jameel Clinic for Machine Learning in Health) ve yine MIT\u2019de yer alan J-WAFS<\/a> (Abdul Latif Jameel Water & Food Systems Lab) arac\u0131l\u0131\u011f\u0131yla en \u00e7ok ihtiyac\u0131 olanlar i\u00e7in daha eri\u015filebilir ve kullan\u0131labilir hale getirmek \u00fczere \u00e7al\u0131\u015fmalar yapmaktad\u0131r.<\/p>\n
<\/p>\n
![\"Abdul](\"https:\/\/www.alj.com\/app\/uploads\/2020\/08\/ALJ-Hospital.jpg\")
Abdul Latif Jameel T\u0131bbi Rehabilitasyon Hastanesi, Cidde, Suudi Arabistan<\/figcaption><\/figure>\n \n1995 y\u0131l\u0131nda Suudi Arabistan’daki ilk k\u00e2r amac\u0131 g\u00fctmeyen rehabilitasyon hastanesi olan Abdul Latif Jameel Hastanesi<\/a>‘ni kurarak yeti\u015fkinler ve \u00e7ocuklar i\u00e7in kapsaml\u0131 bak\u0131m sa\u011flamas\u0131n\u0131n nedeni de budur. Japon \u015firketleri Cellspect ve Cyberdyne ile olan ortakl\u0131klar i\u00e7in bu kadar enerji harcamas\u0131n\u0131n nedeni de budur.Abdul Latif Jameel ara\u015ft\u0131rma ve geli\u015ftirme konusunda tutkulu olsa da, inovasyon, uzmanl\u0131k ve yeni teknolojileri laboratuvarlardan ger\u00e7ek d\u00fcnyaya aktarma ihtiyac\u0131n\u0131n da kesinlikle fark\u0131ndad\u0131r.<\/p>\n
Cellspect ile, Orta Do\u011fu, Afrika, G\u00fcneydo\u011fu Asya ve Hindistan’da geli\u015fmekte olan \u00fclkelerde h\u0131zl\u0131 ve uygun fiyatl\u0131 kan testi sa\u011flamaya yard\u0131mc\u0131 olmaktad\u0131r. Biyomekanik parmak delme mekanizmalar\u0131 halihaz\u0131rda \u015feker metabolizmas\u0131n\u0131, lipid ve karaci\u011fer fonksiyonunu kontrol etmektedir ve yaln\u0131zca be\u015f dakikada sonu\u00e7 al\u0131nmaktad\u0131r.<\/p>\n
- G\u00fcney Do\u011fu Asya’daki insanlar\u0131n sadece %33<\/em>‘\u00fc ve G\u00fcney Do\u011fu Asya’daki insanlar\u0131n %45<\/em>‘i sanitasyon sistemlerine eri\u015fime sahipken, Avrupal\u0131 insanlar\u0131n %93’\u00fc temizlik sistemlerine eri\u015fime sahiptir.[3]<\/a><\/li>\n