{"id":77631,"date":"2020-07-08T10:58:04","date_gmt":"2020-07-08T10:58:04","guid":{"rendered":"https:\/\/www.alj.com\/perspective\/remedying-our-planets-greatest-risks\/"},"modified":"2020-09-28T08:36:13","modified_gmt":"2020-09-28T08:36:13","slug":"remedying-our-planets-greatest-risks","status":"publish","type":"perspective","link":"https:\/\/alj.com\/tr\/perspective\/remedying-our-planets-greatest-risks\/","title":{"rendered":"Gezegenimizin en b\u00fcy\u00fck risklerini ortadan kald\u0131rmak"},"content":{"rendered":"<p>\u00c7ok az say\u0131da tahminci, \u2018\u00f6ng\u00f6r\u00fcn\u00fcn bilgeli\u011fine\u2019 riski saptama ve de\u011ferlendirmeden sorumlu olanlardan daha fazla de\u011fer verecektir. Alt\u0131 ay kadar k\u0131sa bir s\u00fcre \u00f6nce, <em>koronavir\u00fcs<\/em> terimi, bilimsel ve t\u0131bbi \u00e7evrelerin d\u0131\u015f\u0131nda neredeyse hi\u00e7 kimse taraf\u0131ndan bilinmemekteydi. \u00dczerinde protein \u00e7\u0131k\u0131nt\u0131lar\u0131 bulunan yuvarlak bir vir\u00fcs\u00fcn art\u0131k s\u0131radanla\u015fan g\u00f6r\u00fcnt\u00fcs\u00fc, k\u00fcresel bilin\u00e7te hen\u00fcz yerini almam\u0131\u015ft\u0131.<\/p>\n<p><img decoding=\"async\" loading=\"lazy\" class=\"alignleft size-medium wp-image-77570\" src=\"https:\/\/www.alj.com\/app\/uploads\/2020\/07\/RR-1-1-212x300.png\" alt=\"Global Risks Report WEF\" width=\"212\" height=\"300\" srcset=\"https:\/\/media.alj.com\/app\/uploads\/2020\/07\/RR-1-1-212x300.png 212w, https:\/\/media.alj.com\/app\/uploads\/2020\/07\/RR-1-1-106x150.png 106w, https:\/\/media.alj.com\/app\/uploads\/2020\/07\/RR-1-1.png 452w\" sizes=\"(max-width: 212px) 100vw, 212px\" \/>Riskin belirsiz do\u011fas\u0131n\u0131n canl\u0131 bir \u00f6rne\u011fi olarak \u015funu g\u00f6sterebiliriz: <a href=\"https:\/\/www.weforum.org\/\">D\u00fcnya Ekonomik Forumu<\/a> (DEF) y\u0131ll\u0131k <a href=\"http:\/\/www3.weforum.org\/docs\/WEF_Global_Risk_Report_2020.pdf\">Global Risk Raporu<\/a> 2020\u2019yi bu y\u0131l Ocak ay\u0131nda yay\u0131mlad\u0131\u011f\u0131nda, pandemiler konusunda pek bir bilgi yer almamaktayd\u0131 \u2013 COVID-19\u2019un ise ad\u0131 bile ge\u00e7memekteydi.<\/p>\n<p>Buna ra\u011fmen vir\u00fcs halihaz\u0131rda k\u0131tadan k\u0131taya yay\u0131lm\u0131\u015f durumdad\u0131r ve orijinal merkez \u00fcss\u00fc i\u00e7erisinde olas\u0131 bir zoonotik (ve son derece bula\u015f\u0131c\u0131) hastal\u0131k olarak tan\u0131mlanm\u0131\u015ft\u0131r.<\/p>\n<p>K\u00fcresel salg\u0131nlar\u0131n ve bula\u015f\u0131c\u0131 hastal\u0131klar\u0131n olu\u015fturdu\u011fu tehlike, 2002 y\u0131l\u0131ndaki SARS ve 2012 y\u0131l\u0131ndaki MERS vir\u00fcs salg\u0131nlar\u0131na ra\u011fmen, Ocak raporunda DEF taraf\u0131ndan (ger\u00e7ekle\u015fme olas\u0131l\u0131\u011f\u0131 a\u00e7\u0131s\u0131ndan) belirlenen en b\u00fcy\u00fck on k\u00fcresel riskin listesine giremedi. Alandaki uzmanlar\u0131n, bir salg\u0131n\u0131n potansiyel olarak kap\u0131m\u0131za dayand\u0131\u011f\u0131 konusundaki korkular\u0131na ra\u011fmen, pandemiler ve bula\u015f\u0131c\u0131 hastal\u0131klar DEF\u2019nin ge\u00e7ti\u011fimiz on y\u0131l i\u00e7in en b\u00fcy\u00fck be\u015f riski aras\u0131nda yer almad\u0131.<\/p>\n<p>BU bilgilerin hi\u00e7 birinin amac\u0131 DEF\u2019yi ele\u015ftirmek de\u011fildir. Aksine, 2019 y\u0131l\u0131n\u0131n K\u00fcresel Riskler Raporu\u2019nun, COVID-19&#8217;un ortaya \u00e7\u0131kmas\u0131ndan 12 ay \u00f6nce \u2018biyolojik riskler\u2019 hakk\u0131nda \u00f6zel bir soru\u015fturma i\u00e7ermesi nedeniyle, DEF\u2019nin \u00f6ng\u00f6r\u00fcs\u00fc i\u00e7in tebrik edilmesi gerekir.<\/p>\n<p>2019 risk raporunda \u015funlar belirtilmi\u015ftir:<\/p>\n<ul>\n<li><a href=\"https:\/\/www.who.int\/\">D\u00fcnya Sa\u011fl\u0131k \u00d6rg\u00fct\u00fc <\/a>(DS\u00d6), en acil ara\u015ft\u0131rmay\u0131 gerektiren enfeksiyonlar listesine bir \u2018Hastal\u0131k X\u2019 eklemeyi ihtiyatl\u0131 hissetmi\u015ftir \u2013 bu da gelecekte bilinmeyen patojenlerin \u015fu anda fark\u0131nda olduklar\u0131m\u0131z kadar tehlikeli oldu\u011funa dair bir onay niteli\u011findedir.<\/li>\n<li>\u00dclkeler, 2007 y\u0131l\u0131na kadar uzanan ba\u011flay\u0131c\u0131 d\u00fczenlemeler nedeniyle k\u00fcresel salg\u0131nlar i\u00e7in ciddi \u00f6l\u00e7\u00fcde haz\u0131rl\u0131ks\u0131z kald\u0131 ve \u00e7o\u011fu, kamu sa\u011fl\u0131\u011f\u0131 tehditlerinin tespit edilmesi ve raporlanmas\u0131 i\u00e7in minimum uluslararas\u0131 standartlar\u0131 kar\u015f\u0131layamad\u0131.<a href=\"#_ftn1\" name=\"_ftnref1\">[1]<\/a><\/li>\n<li>DS\u00d6\u2019n\u00fcn (sa\u011fl\u0131k krizleri i\u00e7in h\u0131zl\u0131 yan\u0131tlar sa\u011flamak \u00fczere 2015\u2019te kurulan) Acil Durum Fonu 100 milyon ABD dolar\u0131 hedefinin sadece \u00fc\u00e7te biri oran\u0131nda fon sahibidir.<\/li>\n<li>Biyolojik \u00f6rneklerin payla\u015f\u0131lmas\u0131na y\u00f6nelik ve hastal\u0131klara m\u00fcdahale i\u00e7in son derece \u00f6nemli olan uluslararas\u0131 sistem, Nagoya Protokol\u00fc taraf\u0131ndan zay\u0131flam\u0131\u015ft\u0131r ve \u00fclkelere potansiyel olarak kendi b\u00f6lgelerinde toplanan \u00f6rnekler \u00fczerinde daha fazla hak sunmu\u015ftur.<\/li>\n<\/ul>\n<p>Bunlar\u0131n \u00e7o\u011fu art\u0131k kula\u011fa derin kehanetler gibi geliyor. Ama o s\u0131rada pek dikkat \u00e7ekmemi\u015flerdi.<\/p>\n<p>Bu y\u0131l\u0131n DEF raporunun haz\u0131rland\u0131\u011f\u0131 zamana kadar, en b\u00fcy\u00fck be\u015f risk (muhtemel olarak azalan s\u0131rayla) asl\u0131nda a\u015f\u0131r\u0131 hava ko\u015fullar\u0131, iklim eylemi ba\u015far\u0131s\u0131zl\u0131\u011f\u0131, do\u011fal afetler, biyolojik \u00e7e\u015fitlilik kayb\u0131 ve insan kaynakl\u0131 \u00e7evresel felaketlerdi. Y\u00fczeysel olarak, bu risklerin bir vir\u00fcs salg\u0131n\u0131 ile \u00e7ok fazla ili\u015fkisi yok gibi g\u00f6r\u00fcnmektedir. Asl\u0131nda baz\u0131lar\u0131, koronavir\u00fcs ile ilk bak\u0131\u015fta g\u00f6r\u00fcnd\u00fcklerinden daha alakal\u0131d\u0131r.<\/p>\n<p><img decoding=\"async\" loading=\"lazy\" class=\"aligncenter size-full wp-image-77577\" src=\"https:\/\/www.alj.com\/app\/uploads\/2020\/07\/RR-2-1.png\" alt=\"Global risk landscape 2020\" width=\"950\" height=\"892\" srcset=\"https:\/\/media.alj.com\/app\/uploads\/2020\/07\/RR-2-1.png 950w, https:\/\/media.alj.com\/app\/uploads\/2020\/07\/RR-2-1-300x282.png 300w, https:\/\/media.alj.com\/app\/uploads\/2020\/07\/RR-2-1-150x141.png 150w, https:\/\/media.alj.com\/app\/uploads\/2020\/07\/RR-2-1-768x721.png 768w, https:\/\/media.alj.com\/app\/uploads\/2020\/07\/RR-2-1-370x348.png 370w, https:\/\/media.alj.com\/app\/uploads\/2020\/07\/RR-2-1-175x165.png 175w, https:\/\/media.alj.com\/app\/uploads\/2020\/07\/RR-2-1-253x239.png 253w\" sizes=\"(max-width: 950px) 100vw, 950px\" \/><\/p>\n<h2>\u00c7evre ve epidemiyoloji birbiriyle sonsuza dek ba\u011flant\u0131l\u0131 olacak fakt\u00f6rlerdir<\/h2>\n<p>2020 DEF risk raporu, y\u00fczeysel bir okuman\u0131n \u00f6tesinde gelece\u011fe dair bilgiler sunabilir. Neden?<\/p>\n<p>\u00c7\u00fcnk\u00fc insanl\u0131k, COVID-19\u2019a yol a\u00e7an olaylar zincirinin \u00f6n\u00fcnde ve ortas\u0131nda yer al\u0131yor. End\u00fcstrilerimiz, k\u00fclt\u00fcrlerimiz, \u00e7evreyi istismar etmemiz, y\u00fcksek say\u0131m\u0131z, s\u0131k s\u0131k viral salg\u0131n\u0131n en b\u00fcy\u00fck nedenleri olarak nitelendiriliyor. Yava\u015f ancak kesin bir \u015fekilde, yeni vir\u00fcslerin ortaya \u00e7\u0131kmas\u0131 i\u00e7in uygun ve d\u00fcnyan\u0131n d\u00f6rt k\u00f6\u015fesine h\u0131zl\u0131 bir \u015fekilde da\u011f\u0131lmas\u0131 i\u00e7in haz\u0131rlanm\u0131\u015f bir ortam olu\u015fturduk.<\/p>\n<p>Abdul Latif Jameel Ba\u015fkan Vekili ve Y\u00f6netim Kurulu Ba\u015fkan Yard\u0131mc\u0131s\u0131 Fady Jameel\u2019in de <a href=\"https:\/\/www.alj.com\/en\/spotlight-by-fady-jameel\/time-for-climate-action-to-go-viral\/\">ge\u00e7mi\u015fte yay\u0131mlanan bir Insights makalesinde<\/a> \u00f6ng\u00f6r\u00fcleri do\u011frultusunda a\u00e7\u0131klad\u0131\u011f\u0131 gibi, koronavir\u00fcs\u00fcn de\u011fil toplumu durduracak kadar g\u00fc\u00e7l\u00fc bir hale gelmesi, ortaya \u00e7\u0131kmas\u0131n\u0131 bile hayal etmek zordu.<\/p>\n<p>DEF taraf\u0131ndan belirlenen risklere tekrar bak\u0131ld\u0131\u011f\u0131nda, (olas\u0131l\u0131kla belirlenen) en \u00f6nemli be\u015f riskin <em>t\u00fcm\u00fcn\u00fcn<\/em> de do\u011frudan veya dolayl\u0131 olarak \u00e7evreyle ba\u011flant\u0131l\u0131 oldu\u011fu g\u00f6r\u00fclebilir.<\/p>\n<ul>\n<li><strong>Zorlu hava ko\u015fullar\u0131. <\/strong>DEF raporuna kat\u0131lanlar\u0131n %77&#8217;sinden fazlas\u0131 (akademisyenler, h\u00fck\u00fcmetler, i\u015fletmeler ve STK&#8217;lar) a\u015f\u0131r\u0131 s\u0131cak dalgalar\u0131n\u0131n yol a\u00e7t\u0131\u011f\u0131 tehlikelerin 2020 y\u0131l\u0131nda artaca\u011f\u0131na inanmaktad\u0131r<a href=\"#_ftn2\" name=\"_ftnref2\">[2]<\/a>. Ayn\u0131 anket, genel olarak a\u015f\u0131r\u0131 hava ko\u015fullar\u0131n\u0131n \u00f6n\u00fcm\u00fczdeki on y\u0131l i\u00e7inde en olas\u0131 uzun vadeli risk olarak kabul edildi\u011fini ortaya koymaktad\u0131r. Bu korku yersiz de\u011fil. Tropik Siklon Idai, 2019 y\u0131l\u0131nda Afrika&#8217;ya ve g\u00fcney yar\u0131m k\u00fcreye getirdi\u011fi kaosun ard\u0131ndan yakla\u015f\u0131k 150.000 ki\u015fiyi evsiz b\u0131rakt\u0131. Genel olarak, 2008-2016 y\u0131llar\u0131 aras\u0131nda f\u0131rt\u0131na, sel, yang\u0131n ve s\u0131cakl\u0131k nedeniyle yakla\u015f\u0131k 20 milyon insan evlerini terk etmek zorunda kald\u0131.<\/li>\n<li><strong>\u0130klim konusunda eyleme ge\u00e7me ba\u015far\u0131s\u0131zl\u0131\u011f\u0131<\/strong>. Kan\u0131tlar bunalt\u0131c\u0131: h\u0131zl\u0131 ve benzeri g\u00f6r\u00fclmemi\u015f iklim de\u011fi\u015fikli\u011fi insanl\u0131\u011f\u0131n faaliyetleriyle h\u0131zland\u0131r\u0131l\u0131yor. 2018 y\u0131l\u0131nda, deniz seviyelerinin k\u00fcresel ortalamas\u0131, 20. Y\u00fczy\u0131l\u0131n<a href=\"#_ftn3\" name=\"_ftnref3\">[3]<\/a> ba\u015f\u0131ndan yakla\u015f\u0131k 20 cm daha y\u00fckse\u011fe ula\u015ft\u0131. 1990 ve 2010 y\u0131llar\u0131 aras\u0131nda sera gazlar\u0131n\u0131n tehlikeleri konusundaki bilgimize ra\u011fmen, bu t\u00fcr emisyonlar Asya&#8217;daki %95&#8217;lik art\u0131\u015f ba\u015fta olmak \u00fczere Avrupa hari\u00e7 d\u00fcnyan\u0131n her yerinde artm\u0131\u015ft\u0131r<a href=\"#_ftn4\" name=\"_ftnref4\">[4]<\/a>. Mevcut seyrimiz devam ederse, k\u00fcresel s\u0131cakl\u0131klar, 2100 y\u0131l\u0131na kadar 3-6\u00b0C\u2019lik felaket bir dereceye y\u00fckselecek ve 2030 y\u0131l\u0131na dek, emisyonlar zirve yapsa bile en az 2\u00b0C artacak.<a href=\"#_ftn5\" name=\"_ftnref5\">[5]<\/a> DEF, <em>\u201c<\/em><em>\u0130klim de\u011fi\u015fikli\u011finin yak\u0131n vadeli etkileri, gezegen i\u00e7in ya\u015fam kayb\u0131, sosyal ve jeopolitik gerilimler ve olumsuz ekonomik etkileri i\u00e7eren bir acil durumu ortaya koymaktad\u0131r,\u201d<\/em><a href=\"#_ftn6\" name=\"_ftnref6\">[6]<\/a><\/li>\n<li><strong>Do\u011fal afetler. <\/strong><em>Do\u011fall\u0131k kategorizasyonuna ra\u011fmen<\/em>, bu t\u00fcrdeki bir\u00e7ok felaketin &#8211; kurakl\u0131k, sel, s\u0131cak dalgalar\u0131, vb. &#8211; insan faaliyetiyle en az\u0131ndan h\u0131z kazand\u0131\u011f\u0131na dair birka\u00e7 \u015f\u00fcphe vard\u0131r. IMF i\u00e7in olan bir rapor, 1990 ile 2014 aras\u0131nda hava durumuyla ilgili 8.000 felaket gibi rekor bir say\u0131 belirtiyor<a href=\"#_ftn7\" name=\"_ftnref7\">[7]<\/a>. Y\u00fcksek s\u0131cakl\u0131klar kurakl\u0131k, vah\u015fi alanlardaki yang\u0131nlar, s\u0131cak hava dalgalar\u0131 ve f\u0131rt\u0131nalarla ili\u015fkilidir; daha fazla ya\u011f\u0131\u015f ise sel, toprak kaymas\u0131 ve tropik siklonlarla alakal\u0131d\u0131r.<\/li>\n<li><strong>Biyolojik \u00e7e\u015fitlilik kayb\u0131<\/strong>. Biyo\u00e7e\u015fitlilik ve Ekosistem Hizmetleri hakk\u0131ndaki H\u00fck\u00fcmetler Aras\u0131 Bilim-Politika Platformu\u2019na (<a href=\"https:\/\/ipbes.net\/\">IPBES<\/a>) g\u00f6re d\u00fcnyan\u0131n %75\u2019lik bir karasal alan\u0131 ve okyanus ve deniz alan\u0131n\u0131n %66\u2019s\u0131 insan eylemleri ile \u00f6nemli \u00f6l\u00e7\u00fcde de\u011fi\u015ftirilmi\u015ftir.<a href=\"#_ftn8\" name=\"_ftnref8\">[8]<\/a> D\u00fcnya arazilerinin \u00fc\u00e7te birinden fazlas\u0131 ve yakla\u015f\u0131k d\u00f6rtte \u00fc\u00e7\u00fc art\u0131k tar\u0131m \u00fcr\u00fcnlerine veya hayvanc\u0131l\u0131\u011fa adanm\u0131\u015f durumda. Toprak bozulmas\u0131, k\u00fcresel arazi y\u00fczeyinin %23\u2019\u00fcn\u00fcn verimlili\u011fini azaltm\u0131\u015ft\u0131r. DEF&#8217;nin de belirtti\u011fi gibi, mevcut nesil t\u00fckenme oran\u0131, <em>\u201cge\u00e7ti\u011fimiz 10 milyon y\u0131l i\u00e7indeki ortalamadan onlarca veya y\u00fczlerce kat daha y\u00fcksek. Biyolojik \u00e7e\u015fitlilik kayb\u0131n\u0131n, g\u0131da ve sa\u011fl\u0131k sistemlerinin \u00e7\u00f6kmesinden tedarik zincirlerinin tamam\u0131n\u0131n bozulmas\u0131na kadar insanl\u0131k \u00fczerinde kritik etkileri vard\u0131r<\/em>.\u201d<a href=\"#_ftn9\" name=\"_ftnref9\">[9]<\/a><\/li>\n<li><strong>\u0130nsan kaynakl\u0131 \u00e7evre felaketleri. <\/strong>Amerikan Great Plains ovalar\u0131nda topra\u011f\u0131n yo\u011fun bi\u00e7imde s\u00fcr\u00fclmesiyle 1930&#8217;larda ya\u015fanan ABD &#8216;toz f\u0131rt\u0131nalar\u0131&#8217; krizine neden olmas\u0131ndan bu yana (y\u00fcz binlerce ev ve ge\u00e7im kaynaklar\u0131na mal olarak), insano\u011flu k\u0131sa vadeli s\u00f6m\u00fcr\u00fc ile \u00e7evreyi b\u00fcy\u00fck \u00f6l\u00e7\u00fcde yanl\u0131\u015f y\u00f6netmi\u015ftir. Art\u0131k, do\u011fal olarak meydana gelen felaketlerin yan\u0131 s\u0131ra petrol s\u0131z\u0131nt\u0131lar\u0131 (\u00f6r. 1989&#8217;da Exxon Valdez veya 2010&#8217;da Deepwater Horizon), radyoaktif s\u0131z\u0131nt\u0131lar (\u00f6r. 1986&#8217;da Chernobyl) ve su kaynaklar\u0131n\u0131n kirlenmesi (\u00f6r. 2013&#8217;teki Flint su krizi) gibi tehlikelerimiz var. \u0130nsani ko\u015fullar\u0131n yol a\u00e7t\u0131\u011f\u0131 maliyet ortadad\u0131r, ancak \u00f6l\u00e7\u00fclebilir bir finansal etki de s\u00f6z konusudur. S\u00f6zleri Eyleme Ge\u00e7irmek: \u0130nsan Kaynakl\u0131 ve Teknolojik Tehlikeler raporunda, <a href=\"https:\/\/www.undrr.org\/\">BM Felaket Riski Azaltma Ofisi<\/a>, 2016 y\u0131l\u0131nda insan kaynakl\u0131 afetlerin maliyetinin tek ba\u015f\u0131na 9 milyar ABD dolar\u0131 oldu\u011funu tahmin etti.<a href=\"#_ftn10\" name=\"_ftnref10\">[10]<\/a><\/li>\n<\/ul>\n<p><img decoding=\"async\" loading=\"lazy\" class=\"aligncenter size-full wp-image-77584\" src=\"https:\/\/www.alj.com\/app\/uploads\/2020\/07\/RR-3-1.png\" alt=\"G\" width=\"872\" height=\"932\" srcset=\"https:\/\/media.alj.com\/app\/uploads\/2020\/07\/RR-3-1.png 872w, https:\/\/media.alj.com\/app\/uploads\/2020\/07\/RR-3-1-281x300.png 281w, https:\/\/media.alj.com\/app\/uploads\/2020\/07\/RR-3-1-140x150.png 140w, https:\/\/media.alj.com\/app\/uploads\/2020\/07\/RR-3-1-768x821.png 768w\" sizes=\"(max-width: 872px) 100vw, 872px\" \/><\/p>\n<p>Yukar\u0131daki risklerden \u00fc\u00e7\u00fc (a\u015f\u0131r\u0131 hava durumu, iklim konusunda eyleme ge\u00e7me ba\u015far\u0131s\u0131zl\u0131\u011f\u0131 ve biyolojik \u00e7e\u015fitlilik kayb\u0131) DEF raporu taraf\u0131ndan yaln\u0131zca ortaya \u00e7\u0131kmas\u0131 en olas\u0131 riskler de\u011fil, ayn\u0131 zamanda da en \u00e7ok etkiye sahip olacak riskler olarak s\u0131n\u0131fland\u0131r\u0131lmakta \u2013 g\u00fcvenilirlik ve zarar konusundaki bu tahmin, hepimizin dikkatli olmas\u0131n\u0131 gerektirmekte.<\/p>\n<h2>Patolojik risk alman\u0131n tehlikeleri<\/h2>\n<p>Toplumumuz aynaya bakmal\u0131 ve davran\u0131\u015flar\u0131m\u0131z\u0131n k\u00fcresel riski nas\u0131l art\u0131rd\u0131\u011f\u0131n\u0131 de\u011ferlendirmelidir \u2013 \u00f6zellikle zoonotik hastal\u0131klar (yani hayvanlardan veya b\u00f6ceklerden insanlara ge\u00e7en hastal\u0131klar) a\u00e7\u0131s\u0131ndan.<\/p>\n<p>Ya\u011fmur ormanlar\u0131 tahrip olmakta, habitatlar de\u011fi\u015fmekte, hava hareketleri farkl\u0131la\u015fmakta ve su ve g\u0131da sistemleri tehlikeye girmekte. Bu eylemler k\u0131sa g\u00f6r\u00fc\u015fl\u00fc olup, zoonotik hastal\u0131klar\u0131n ortaya \u00e7\u0131kmas\u0131n\u0131 te\u015fvik edicidir ve ya\u015fam alanlar\u0131 ortadan kalkt\u0131k\u00e7a insan-hayvan etkile\u015fimlerini art\u0131r\u0131r. Sonu\u00e7, trajik oldu\u011fu kadar ka\u00e7\u0131n\u0131lmazd\u0131r.<\/p>\n<p>Bu patojenlere ortam haz\u0131rlama oyunu ne kadar tehlikelidir?<\/p>\n<p>BM \u00c7evre Program\u0131 (<a href=\"https:\/\/www.unenvironment.org\/\">UNEP<\/a>), 2016 tarihli bir raporunda, son 10 y\u0131lda insanlar\u0131 etkileyen yeni hastal\u0131klar\u0131n %75&#8217;inin zoonotik oldu\u011funu ve insanlarda ortalama olarak her d\u00f6rt ayda bir yeni bir bula\u015f\u0131c\u0131 hastal\u0131\u011f\u0131n ortaya \u00e7\u0131kt\u0131\u011f\u0131n\u0131 bildirmi\u015ftir<a href=\"#_ftn11\" name=\"_ftnref11\">[11]<\/a>.<\/p>\n<p>\u00c7evresel y\u0131k\u0131m ve hastal\u0131k tehlikelerinin nas\u0131l i\u00e7 i\u00e7e ge\u00e7ti\u011fini de\u011ferlendirmek ve toplumlar\u0131m\u0131z\u0131 man\u015fetlere hakim olan tehdit t\u00fcrlerini engellemek i\u00e7in yeniden \u015fekillendirmeye ba\u015flamak i\u00e7in bir rol izlemeye ba\u015flamam\u0131z \u015fart.<\/p>\n<p><img decoding=\"async\" loading=\"lazy\" class=\"aligncenter size-full wp-image-77591\" src=\"https:\/\/www.alj.com\/app\/uploads\/2020\/07\/RR-4-1.jpg\" alt=\"Zoonoses\" width=\"2560\" height=\"1920\" srcset=\"https:\/\/media.alj.com\/app\/uploads\/2020\/07\/RR-4-1.jpg 2560w, https:\/\/media.alj.com\/app\/uploads\/2020\/07\/RR-4-1-300x225.jpg 300w, https:\/\/media.alj.com\/app\/uploads\/2020\/07\/RR-4-1-1024x768.jpg 1024w, https:\/\/media.alj.com\/app\/uploads\/2020\/07\/RR-4-1-150x113.jpg 150w, https:\/\/media.alj.com\/app\/uploads\/2020\/07\/RR-4-1-768x576.jpg 768w, https:\/\/media.alj.com\/app\/uploads\/2020\/07\/RR-4-1-1536x1152.jpg 1536w, https:\/\/media.alj.com\/app\/uploads\/2020\/07\/RR-4-1-2048x1536.jpg 2048w\" sizes=\"(max-width: 2560px) 100vw, 2560px\" \/><\/p>\n<p>Ne de olsa COVID-19\u2019un d\u00fcnyaya getirdi\u011fi y\u0131k\u0131m\u0131 g\u00f6z ard\u0131 etmemiz m\u00fcmk\u00fcn de\u011fil. DS\u00d6 rakamlar\u0131na g\u00f6re, bu makalenin yaz\u0131l\u0131\u015f\u0131 an\u0131nda 188 \u00fclkede 8 milyondan fazla do\u011frulanm\u0131\u015f vaka ve yakla\u015f\u0131k 445.000 \u00f6l\u00fcm yer alm\u0131\u015ft\u0131r. Sadece Kuzey Amerika, 2,1 milyondan fazla vakaya ve 110,000&#8217;den fazla \u00f6l\u00fcme tan\u0131kl\u0131k etmi\u015ftir<a href=\"#_ftn12\" name=\"_ftnref12\">[12]<\/a>.<\/p>\n<p>Ortaya \u00e7\u0131kan ekonomik tablo da ayn\u0131 \u015fekilde cesaret k\u0131r\u0131c\u0131d\u0131r. May\u0131s ba\u015flang\u0131c\u0131 itibar\u0131yla, Dow Jones salg\u0131n\u0131n ilk defa onaylanmas\u0131ndan bu yana %18,5, Nikkei %14,7 ve FTSE 100 %24,5 oran\u0131nda d\u00fc\u015fm\u00fc\u015ft\u00fcr \u2013 bu da 30 y\u0131ld\u0131r ya\u015fanan en b\u00fcy\u00fck y\u0131l\u0131n ilk \u00e7eyre\u011fi d\u00fc\u015f\u00fc\u015f\u00fcd\u00fcr. ABD Senatosu, tek bir alt\u0131 haftal\u0131k d\u00f6nemde i\u015fsizlik yard\u0131mlar\u0131 i\u00e7in 30 milyondan fazla Amerikal\u0131\u2019n\u0131n ba\u015fvurmas\u0131ndan sonra 2 trilyon ABD dolar\u0131 tutar\u0131nda bir yard\u0131m paketini devreye sokmak zorunda kald\u0131. Ham petrol fiyat\u0131, varil ba\u015f\u0131na 20 ABD Dolar\u0131n\u0131n alt\u0131na d\u00fc\u015ft\u00fc ve 18 y\u0131l i\u00e7inde en d\u00fc\u015f\u00fck seviyeye indi<a href=\"#_ftn13\" name=\"_ftnref13\">[13]<\/a>.<\/p>\n<p><img decoding=\"async\" loading=\"lazy\" class=\"aligncenter size-full wp-image-77598\" src=\"https:\/\/www.alj.com\/app\/uploads\/2020\/07\/RR-5-1.png\" alt=\"Global recession\" width=\"988\" height=\"946\" srcset=\"https:\/\/media.alj.com\/app\/uploads\/2020\/07\/RR-5-1.png 988w, https:\/\/media.alj.com\/app\/uploads\/2020\/07\/RR-5-1-300x287.png 300w, https:\/\/media.alj.com\/app\/uploads\/2020\/07\/RR-5-1-150x144.png 150w, https:\/\/media.alj.com\/app\/uploads\/2020\/07\/RR-5-1-768x735.png 768w\" sizes=\"(max-width: 988px) 100vw, 988px\" \/><\/p>\n<p>D\u00fcnya Bankas\u0131 <a href=\"https:\/\/www.weforum.org\/agenda\/2020\/06\/coronavirus-covid19-economic-recession-global-compared\">&#8216;na <\/a>g\u00f6re, k\u00fcresel ekonomi 1870 y\u0131l\u0131ndan bu yana, 14 k\u00fcresel durgunluk ya\u015fam\u0131\u015ft\u0131r: 1876, 1885, 1893, 1908, 1914, 1917-21, 1930-32, 1938, 1945-46, 1975, 1982, 1991, 2009 ve 2020 y\u0131llar\u0131nda.<\/p>\n<p>COVID-19 durgunlu\u011fu 1945-46 y\u0131llar\u0131ndan beri en derin ve 2007-09 k\u00fcresel finansal krizi ile ili\u015fkili durgunlu\u011fun iki kat\u0131ndan daha derin kriz olacakt\u0131r.<\/p>\n<p>Durum, bula\u015f\u0131c\u0131 hastal\u0131klar\u0131n (\u2018olas\u0131l\u0131k\u2019 de\u011fil) \u2018etkisi\u2019 a\u00e7\u0131s\u0131ndan, bu y\u0131lki DEF K\u00fcresel Risk Raporu\u2019nda yaln\u0131zca onuncu s\u0131rada oldu\u011funu d\u00fc\u015f\u00fcnd\u00fc\u011f\u00fcn\u00fczde belki de daha da endi\u015fe vericidir.<a href=\"#_ftn14\" name=\"_ftnref14\">[14]<\/a> \u00c7evreyle ba\u011flant\u0131l\u0131 di\u011fer riskler <em>daha da b\u00fcy\u00fck<\/em> k\u00fcresel sonu\u00e7lar do\u011furabilecek bir potansiyele sahip olarak g\u00f6r\u00fcld\u00fc ve bu da kendimizi daha da derin bir sorun i\u00e7inde bulabilece\u011fimiz anlam\u0131na geliyordu.<\/p>\n<h2>Riskin ger\u00e7ekli\u011fine uyanma \u00e7a\u011fr\u0131s\u0131<\/h2>\n<p>\u0130klim konusunda eyleme ge\u00e7me ba\u015far\u0131s\u0131zl\u0131\u011f\u0131. Biyolojik \u00e7e\u015fitlilik kayb\u0131. Zorlu hava ko\u015fullar\u0131. Su krizleri. Do\u011fal afetler. \u0130nsan kaynakl\u0131 \u00e7evre felaketleri. Bu y\u0131l\u0131n ba\u015f\u0131nda, bu olas\u0131l\u0131klar\u0131n her biri, \u015fu anda kendimizi kal\u0131c\u0131 olarak buldu\u011fumuz pandemiden <em>daha b\u00fcy\u00fck bir etki potansiyeline<\/em> sahip olarak kabul edilmekteydi.<\/p>\n<p>Koronavir\u00fcs, gezegenimize sayg\u0131 duymam\u0131z ve onu korumam\u0131z gerekti\u011fini bize bildiren en son uyar\u0131 zili olabilir.<\/p>\n<p>Bu t\u00fcr bir reaksiyonun, son y\u0131llar\u0131n endi\u015fe verici istatistikleri g\u00f6z \u00f6n\u00fcnde bulunduruldu\u011funda gecikti\u011fi bile s\u00f6ylenebilir. D\u00fcnya, 1990&#8217;dan 2016&#8217;ya kadar<a href=\"#_ftn15\" name=\"_ftnref15\">[15]<\/a> 1,3 milyon kilometrekarelik orman kaybetti. Veya 2013 ve 2018 y\u0131llar\u0131 aras\u0131nda havadaki CO<sub>2<\/sub> emisyonlar\u0131ndaki %32\u2019lik art\u0131\u015f<a href=\"#_ftn16\" name=\"_ftnref16\">[16]<\/a>. Veya s\u0131cakl\u0131klardaki 2\u00b0C art\u0131\u015fla, hemen hemen t\u00fcm mercan resifleri 2100 y\u0131l\u0131na kadar kaybolacak ve Kutuplarda buzsuz ge\u00e7en yazlar yayg\u0131nla\u015facakt\u0131r<a href=\"#_ftn17\" name=\"_ftnref17\">[17]<\/a>. BM\u2019nin, gelecekteki global \u0131s\u0131nmay\u0131 y\u0131lda 1,5C ile s\u0131n\u0131rlamak i\u00e7in sera gazlar\u0131n\u0131n %7,6 oran\u0131nda d\u00fc\u015fmesi gerekti\u011fi y\u00f6n\u00fcndeki uyar\u0131s\u0131n\u0131 i\u00e7eren 2019 Emisyon Raporu\u2019na ra\u011fmen<a href=\"#_ftn18\" name=\"_ftnref18\">[18]<\/a>.<\/p>\n<p>Ancak bu korkutucu rakamlar bile yeterli de\u011fildi. Daha b\u00fcy\u00fck kuvvetler kar\u015f\u0131s\u0131nda ne kadar g\u00fc\u00e7s\u00fcz oldu\u011fumuzun fark\u0131na varmam\u0131z i\u00e7in koronavir\u00fcs tarz\u0131 bir kriz gerekti \u2013 ekosistemin uzaktan g\u00f6zlemcileri de\u011fil, DNA\u2019s\u0131n\u0131n bir par\u00e7as\u0131 oldu\u011fumuzu bize hat\u0131rlatacak bir kriz.<\/p>\n<p>Bu durumdan \u00e7\u0131kar\u0131lacak olumlu sonu\u00e7lar varsa bile bunun, toplumumuzun iklim de\u011fi\u015fikli\u011fiyle anlaml\u0131 ve s\u00fcrd\u00fcr\u00fclebilir bir \u015fekilde ba\u015fa \u00e7\u0131kmaya ba\u015flamak i\u00e7in taahh\u00fct, kararl\u0131l\u0131k ve yat\u0131r\u0131ma nihayet ula\u015fmas\u0131 gerekti\u011fi ger\u00e7e\u011fi oldu\u011fu s\u00f6ylenebilir. Aksi takdirde, DEF&#8217;nin risk raporunda belirtilen risklerin herhangi biri veya tamam\u0131 i\u00e7in kendimizi kolay bir av konumunda bulabiliriz.<\/p>\n<h2>Riski avantaja d\u00f6n\u00fc\u015ft\u00fcrmek<\/h2>\n<p>Risk sadece bizi korkutmak i\u00e7in de\u011fil, bize rehberlik etmek i\u00e7in de vard\u0131r. Bu risklerin \u00e7o\u011funun azalt\u0131lmas\u0131, pandemiler de dahil olmak \u00fczere, do\u011fal \u00e7evre ile yeni bir ili\u015fki kurulmas\u0131n\u0131 gerektirecektir. Medeniyetimizin gelecekteki de\u011fi\u015fikliklerden etkilenmeyecek olmas\u0131n\u0131n uyumlu ve k\u00fcresel bir yakla\u015f\u0131m gerektirece\u011finin kabul edilmesi giderek artmaktad\u0131r.<\/p>\n<p><a href=\"https:\/\/alj.com\">Abdul Latif Jameel <\/a>kurulu\u015fu, sonraki nesiller i\u00e7in d\u00fcnyan\u0131n korunmas\u0131 s\u00f6z konusu oldu\u011funda i\u015fletme operasyonlar\u0131n\u0131n sosyal sorumlulu\u011funu uzun zamand\u0131r anl\u0131yor. Riskleri y\u00f6netmek bu hedefin merkezindedir.<\/p>\n<p>\u201cYa\u015fam altyap\u0131s\u0131na\u201d yat\u0131r\u0131m yapma konusunda k\u00f6kl\u00fc bir taahh\u00fcde sahiptir. Abdul Latif Jameel \u015fu anda aktif oldu\u011fu yakla\u015f\u0131k 30 \u00fclkede, g\u00fcne\u015f enerjisi, r\u00fczgar enerjisi, su \u00e7\u00f6z\u00fcmleri ve \u00e7evre hizmetlerine b\u00fcy\u00fck yat\u0131r\u0131mlar yapt\u0131. Enerji portf\u00f6y\u00fc, birden fazla tesiste 2 GW&#8217;l\u0131k enerjiyi, her y\u0131l daha fazla fosil yak\u0131t pay\u0131n\u0131 dengeler.<\/p>\n<p><img decoding=\"async\" loading=\"lazy\" class=\"aligncenter size-full wp-image-77605\" src=\"https:\/\/www.alj.com\/app\/uploads\/2020\/07\/RR-6-1.jpg\" alt=\"Solar power\" width=\"752\" height=\"357\" srcset=\"https:\/\/media.alj.com\/app\/uploads\/2020\/07\/RR-6-1.jpg 752w, https:\/\/media.alj.com\/app\/uploads\/2020\/07\/RR-6-1-300x142.jpg 300w, https:\/\/media.alj.com\/app\/uploads\/2020\/07\/RR-6-1-150x71.jpg 150w\" sizes=\"(max-width: 752px) 100vw, 752px\" \/><\/p>\n<p>Daha s\u00fcrd\u00fcr\u00fclebilir bir ekonomiye ge\u00e7i\u015fi desteklemenin ve s\u00fcre\u00e7te iklim de\u011fi\u015fikli\u011fini azaltman\u0131n yan\u0131 s\u0131ra, ailenin k\u00fcresel hay\u0131rseverlik giri\u015fimi olan <a href=\"https:\/\/communityjameel.org\">Community Jameel<\/a>, k\u00fcresel g\u0131da ve su sistemlerini iyile\u015ftirmek i\u00e7in ara\u015ft\u0131rma, yenilik ve yat\u0131r\u0131m\u0131 desteklemeye yard\u0131mc\u0131 olmakta ve dolayl\u0131 olarak koronavir\u00fcs\u00fcn geli\u015febilece\u011fi bir ortam yaratan \u00e7ok say\u0131daki sorunlar\u0131n baz\u0131lar\u0131n\u0131 ele almaktad\u0131r.<\/p>\n<p><img decoding=\"async\" loading=\"lazy\" class=\"alignright size-medium wp-image-53231\" src=\"https:\/\/www.alj.com\/app\/uploads\/2019\/10\/JWAFS-300x82.jpg\" alt=\"\" width=\"300\" height=\"82\" srcset=\"https:\/\/media.alj.com\/app\/uploads\/2019\/10\/JWAFS-300x82.jpg 300w, https:\/\/media.alj.com\/app\/uploads\/2019\/10\/JWAFS-150x41.jpg 150w, https:\/\/media.alj.com\/app\/uploads\/2019\/10\/JWAFS-768x209.jpg 768w, https:\/\/media.alj.com\/app\/uploads\/2019\/10\/JWAFS.jpg 1024w\" sizes=\"(max-width: 300px) 100vw, 300px\" \/>Massachusetts Institute of Technology\u2019de (<a href=\"https:\/\/mit.edu\">MIT<\/a>) yer alan Abdul Latif Jameel Su ve G\u0131da ve Sistemler Laboratuvar\u0131 (<a href=\"https:\/\/jwafs.mit.edu\/\">J-WAFS<\/a>) \u00e7evresel, minimum etki ile g\u00fcvenli, esnek yiyecek ve su temini i\u00e7in ara\u015ft\u0131rma, yenilik ve teknolojiyi destekleyen bir kurum.<\/p>\n<p>J-WAFS, 2014 y\u0131l\u0131nda kurulu\u015fundan bu yana, 60&#8217;tan fazla projeye fon sa\u011flad\u0131 ve ara\u015ft\u0131rmalar\u0131n\u0131 geni\u015fletmek ve geni\u015fletmek i\u00e7in 12 milyon ABD dolar\u0131ndan fazla takip fonu \u00fcretti.<a href=\"#_ftn19\" name=\"_ftnref19\">[19]<\/a>.<\/p>\n<p><iframe loading=\"lazy\" src=\"\/\/www.youtube.com\/embed\/MWqHiorkt3k\" width=\"560\" height=\"314\" allowfullscreen=\"allowfullscreen\"><\/iframe><\/p>\n<p>J-WAFS&#8217;nin destekledi\u011fi ara\u015ft\u0131rmalar\u0131n \u00e7o\u011fu, geli\u015fmekte olan \u00fclkelerdeki g\u0131da ve su sistemlerinin verimlili\u011fini ve etkinli\u011fini eri\u015filebilir ve ekonomik olarak uygulanabilir k\u0131lan bir maliyetle iyile\u015ftirmek ve ideal olarak d\u00f6n\u00fc\u015ft\u00fcrmek i\u00e7in \u00e7\u0131\u011f\u0131r a\u00e7an yenilik\u00e7i teknikler aray\u0131\u015f\u0131na dayanmaktad\u0131r.<\/p>\n<figure id=\"attachment_77612\" aria-describedby=\"caption-attachment-77612\" style=\"width: 752px\" class=\"wp-caption aligncenter\"><img decoding=\"async\" loading=\"lazy\" class=\"size-full wp-image-77612\" src=\"https:\/\/www.alj.com\/app\/uploads\/2020\/07\/RR-7-1.jpg\" alt=\"J-IDEA\" width=\"752\" height=\"357\" srcset=\"https:\/\/media.alj.com\/app\/uploads\/2020\/07\/RR-7-1.jpg 752w, https:\/\/media.alj.com\/app\/uploads\/2020\/07\/RR-7-1-300x142.jpg 300w, https:\/\/media.alj.com\/app\/uploads\/2020\/07\/RR-7-1-150x71.jpg 150w\" sizes=\"(max-width: 752px) 100vw, 752px\" \/><figcaption id=\"caption-attachment-77612\" class=\"wp-caption-text\">L-R: Hassan Jameel, Suudi Arabistan Ba\u015fkan\u0131, Community Jameel; Profes\u00f6r Alice Gast, Imperial College London Ba\u015fkan\u0131, Fady Jameel, Ba\u015fkan, Community Jameel Uluslararas\u0131 Ba\u015fkan\u0131, Ekim 2019\u2019da Imperial College London\u2019daki Jameel Institute\u2019un a\u00e7\u0131l\u0131\u015f\u0131nda.<\/figcaption><\/figure>\n<p>Abdul Latif Jameel, benzer \u015fekilde, k\u00fcresel sa\u011fl\u0131k ve refah alan\u0131nda da olmak \u00fczere, ara\u015ft\u0131rman\u0131n en ileri noktas\u0131nda iki laboratuvar\u0131 desteklemektedir. Global hay\u0131rseverlik giri\u015fimi Community Jameel 2019 y\u0131l\u0131nda, Imperial College London ile Abdul Latif Jameel Institute for Disease and Emergency Analytics yani <a href=\"https:\/\/www.imperial.ac.uk\/jameel-institute\">J-IDEA<\/a><u>\u2018<\/u>y\u0131 hayata ge\u00e7irmek \u00fczere ortakl\u0131k kurdu.<\/p>\n<p>Jameel Institute, d\u00fcnyan\u0131n en savunmas\u0131z pop\u00fclasyonlar\u0131nda hastal\u0131klara ve sa\u011fl\u0131k acil durumlar\u0131na ili\u015fkin anlay\u0131\u015f\u0131m\u0131z\u0131 geli\u015ftirmek i\u00e7in ara\u015ft\u0131rma, veri analizi ve epidemiyoloji alanlar\u0131nda d\u00fcnya lideri uzmanl\u0131\u011f\u0131 bir araya getirmektedir ve mevcut pandemide ara\u015ft\u0131rma ve modellemenin \u00f6n saflar\u0131nda yer almaktad\u0131r.<\/p>\n<p>J-IDEA, Community Jameel\u2019in di\u011fer k\u00fcresel sa\u011fl\u0131k i\u015fbirli\u011fi olan <a href=\"https:\/\/www.jclinic.mit.edu\/\">J-Clinic<\/a>\u2018 veya The Abdul Latif Jameel Clinic for Machine Learning in Health\u2019in i\u015flerini tamamlamaktad\u0131r. 2018 y\u0131l\u0131nda Massachusetts Teknoloji Enstit\u00fcs\u00fc (M\u0130T), i\u015fbirli\u011fi ile a\u00e7\u0131lan J-Clinic, kanser, sepsis, demans ve di\u011fer n\u00f6rolojik bozukluklar gibi zay\u0131flat\u0131c\u0131 olmayan durumlar\u0131 \u00f6nlemek, tespit etmek ve tedavi etmek i\u00e7in AI&#8217;dan yararlanmaya odaklan\u0131r.<\/p>\n<figure id=\"attachment_77619\" aria-describedby=\"caption-attachment-77619\" style=\"width: 382px\" class=\"wp-caption alignleft\"><img decoding=\"async\" loading=\"lazy\" class=\"wp-image-77619 size-full\" src=\"https:\/\/www.alj.com\/app\/uploads\/2020\/07\/RR-8-1.png\" alt=\"J-IDEA algorit\" width=\"382\" height=\"162\" srcset=\"https:\/\/media.alj.com\/app\/uploads\/2020\/07\/RR-8-1.png 382w, https:\/\/media.alj.com\/app\/uploads\/2020\/07\/RR-8-1-300x127.png 300w, https:\/\/media.alj.com\/app\/uploads\/2020\/07\/RR-8-1-150x64.png 150w\" sizes=\"(max-width: 382px) 100vw, 382px\" \/><figcaption id=\"caption-attachment-77619\" class=\"wp-caption-text\">Bir makine \u00f6\u011frenimi algoritmas\u0131 ile bir ila\u00e7 belirlendi: E. coli&#8217;de antibiyotik direncinin geli\u015fmesini engelleyen halisinin (\u00fcst s\u0131ra) siprofloksasin (alt s\u0131ra) ile kar\u015f\u0131la\u015ft\u0131r\u0131lmas\u0131. Resim: \u00a9 MIT&#8217;deki Collins Lab&#8217;in izniyle<\/figcaption><\/figure>\n<p>J-Clinic, \u015eubat 2020&#8217;de bir makine \u00f6\u011frenme algoritmas\u0131 kullanarak g\u00fc\u00e7l\u00fc yeni bir antibiyotik bile\u015fiminin ke\u015ffedildi\u011fini duyurdu. \u0130la\u00e7, bilinen t\u00fcm antibiyotiklere diren\u00e7li baz\u0131 su\u015flar da dahil olmak \u00fczere, laboratuvar testlerinde d\u00fcnyan\u0131n en sorunlu hastal\u0131klar\u0131na neden olan bakterilerinin \u00e7o\u011funu \u00f6ld\u00fcrd\u00fc. Birka\u00e7 g\u00fcn i\u00e7inde y\u00fcz milyondan fazla kimyasal bile\u015fi\u011fi tarayabilen bilgisayar modeli, mevcut ila\u00e7lardan farkl\u0131 mekanizmalar kullanarak bakterileri \u00f6ld\u00fcren potansiyel antibiyotikleri ortaya \u00e7\u0131karmak i\u00e7in tasarlanm\u0131\u015ft\u0131r.<\/p>\n<h2>\u00a0<\/h2>\n<h2>S\u0131rada ne var? Fady Jameel&#8217;in d\u00fc\u015f\u00fcncelerini sonu\u00e7land\u0131r\u0131yoruz.<\/h2>\n<p>Abdul Latif Jameel Ba\u015fkan Vekili ve Y\u00f6netim Kurulu Ba\u015fkan Yard\u0131mc\u0131s\u0131 ve global iklim krizini ele alma gereklili\u011finin uzun s\u00fcreli bir savunucusu olan Fady Jameel,<\/p>\n<blockquote>\n<p><em>Ticari portf\u00f6y\u00fcm\u00fcz ve Jameel Toplulu\u011fu faaliyetlerimiz arac\u0131l\u0131\u011f\u0131yla, daha s\u00fcrd\u00fcr\u00fclebilir ve daha dayan\u0131kl\u0131 bir d\u00fcnyay\u0131 beslemek i\u00e7in do\u011fru y\u00f6nde katk\u0131da bulunmaya devam ediyoruz.<\/em><\/p>\n<\/blockquote>\n<figure id=\"attachment_77626\" aria-describedby=\"caption-attachment-77626\" style=\"width: 720px\" class=\"wp-caption aligncenter\"><img decoding=\"async\" loading=\"lazy\" class=\"size-full wp-image-77626\" src=\"https:\/\/www.alj.com\/app\/uploads\/2020\/07\/RR-9-1.png\" alt=\"Fady Jameel, Deputy President and Vice Chairman, Abdul Latif Jam\" width=\"720\" height=\"339\" srcset=\"https:\/\/media.alj.com\/app\/uploads\/2020\/07\/RR-9-1.png 720w, https:\/\/media.alj.com\/app\/uploads\/2020\/07\/RR-9-1-300x141.png 300w, https:\/\/media.alj.com\/app\/uploads\/2020\/07\/RR-9-1-150x71.png 150w\" sizes=\"(max-width: 720px) 100vw, 720px\" \/><figcaption id=\"caption-attachment-77626\" class=\"wp-caption-text\">Abdul Latif Jameel Uluslararas\u0131 Ba\u015fkan Vekili ve Y\u00f6netim Kurulu Ba\u015fkan Yard\u0131mc\u0131s\u0131 Fady Jameel<\/figcaption><\/figure>\n<blockquote>\n<p><em>Son zamanlardaki salg\u0131n herkesin dikkatini \u00e7ekti ve kabul edilen ya\u015fam bi\u00e7imlerimizi alt \u00fcst etti. Ancak, bize \u00f6\u011fretti\u011fi \u015fey, <u>herhangi bir<\/u> \u00e7evresel acil durumun toplumlar\u0131 fel\u00e7 etme potansiyelidir.\u201d<\/em><\/p>\n<p><em>Bu bilgi, ac\u0131 verici bir deneyim olmas\u0131na ra\u011fmen, harika bir varl\u0131\u011fa d\u00f6n\u00fc\u015ft\u00fcr\u00fclebilir. Do\u011fas\u0131 gere\u011fi, risk her zaman biraz belirsiz kalacakt\u0131r; potansiyeli s\u00fcrpriz yapma yetene\u011finde yatar. \u0130klim de\u011fi\u015fikli\u011finin insan kaynakl\u0131 nedenleri ve \u00e7evresel bozulma gibi temel sorunlar\u0131n \u00fcstesinden gelen bir yakla\u015f\u0131m\u0131n ve daha da \u00f6nemlisi g\u00fcnl\u00fck hayat\u0131m\u0131zdaki bireylerden i\u015f ve hem devlet politikalar\u0131 hem de uluslararas\u0131 i\u015fbirli\u011fine kadar bunu birlikte yapman\u0131n, bu durumdan biraz daha m\u00fctevaz\u0131, ama belki de daha g\u00fc\u00e7l\u00fc ve daha ak\u0131ll\u0131 bir \u015fekilde \u00e7\u0131kmam\u0131z\u0131 sa\u011flayabilece\u011fini umuyorum<\/em>.<\/p>\n<\/blockquote>\n<p>&nbsp;<\/p>\n<p><span style=\"font-size: 14px;\"><a href=\"#_ftnref1\" name=\"_ftn1\">[1]<\/a> <a href=\"https:\/\/www.who.int\/bulletin\/volumes\/85\/6\/07-100607\/en\/\">https:\/\/www.who.int\/bulletin\/volumes\/85\/6\/07-100607\/en\/<\/a><\/span><\/p>\n<p><span style=\"font-size: 14px;\"><a href=\"#_ftnref2\" name=\"_ftn2\">[2]<\/a> <a href=\"http:\/\/www3.weforum.org\/docs\/WEF_Global_Risk_Report_2020.pdf\">http:\/\/www3.weforum.org\/docs\/WEF_Global_Risk_Report_2020.pdf<\/a><\/span><\/p>\n<p><span style=\"font-size: 14px;\"><a href=\"#_ftnref3\" name=\"_ftn3\">[3]<\/a> <a href=\"https:\/\/www.eea.europa.eu\/data-and-maps\/indicators\/sea-level-rise-6\/assessment\">https:\/\/www.eea.europa.eu\/data-and-maps\/indicators\/sea-level-rise-6\/assessment<\/a><\/span><\/p>\n<p><span style=\"font-size: 14px;\"><a href=\"#_ftnref4\" name=\"_ftn4\">[4]<\/a> <a href=\"https:\/\/www.oecd.org\/environment\/cop21-climate-change-in-figures.htm\">https:\/\/www.oecd.org\/environment\/cop21-climate-change-in-figures.htm<\/a><\/span><\/p>\n<p><span style=\"font-size: 14px;\"><a href=\"#_ftnref5\" name=\"_ftn5\">[5]<\/a> <a href=\"https:\/\/www.oecd.org\/environment\/cop21-climate-change-in-figures.htm\">https:\/\/www.oecd.org\/environment\/cop21-climate-change-in-figures.htm<\/a><\/span><\/p>\n<p><span style=\"font-size: 14px;\"><a href=\"#_ftnref6\" name=\"_ftn6\">[6]<\/a> <a href=\"http:\/\/www3.weforum.org\/docs\/WEF_Global_Risk_Report_2020.pdf\">http:\/\/www3.weforum.org\/docs\/WEF_Global_Risk_Report_2020.pdf<\/a><\/span><\/p>\n<p><span style=\"font-size: 14px;\"><a href=\"#_ftnref7\" name=\"_ftn7\">[7]<\/a> <a href=\"https:\/\/www.imf.org\/en\/Publications\/WEO\/Issues\/2017\/09\/19\/~\/media\/Files\/Publications\/WEO\/2017\/October\/pdf\/analytical-chapters\/c3.ashx\">https:\/\/www.imf.org\/en\/Publications\/WEO\/Issues\/2017\/09\/19\/~\/media\/Files\/Publications\/WEO\/2017\/October\/pdf\/analytical-chapters\/c3.ashx<\/a><\/span><\/p>\n<p><span style=\"font-size: 14px;\"><a href=\"#_ftnref8\" name=\"_ftn8\">[8]<\/a> <a href=\"https:\/\/www.un.org\/sustainabledevelopment\/blog\/2019\/05\/nature-decline-unprecedented-report\/\">https:\/\/www.un.org\/sustainabledevelopment\/blog\/2019\/05\/nature-decline-unprecedented-report\/<\/a><\/span><\/p>\n<p><span style=\"font-size: 14px;\"><a href=\"#_ftnref9\" name=\"_ftn9\">[9]<\/a> <a href=\"http:\/\/www3.weforum.org\/docs\/WEF_Global_Risk_Report_2020.pdf\">http:\/\/www3.weforum.org\/docs\/WEF_Global_Risk_Report_2020.pdf<\/a><\/span><\/p>\n<p><span style=\"font-size: 14px;\"><a href=\"#_ftnref10\" name=\"_ftn10\">[10]<\/a> <a href=\"https:\/\/www.preventionweb.net\/files\/54012_manmadetechhazards.pdf\">https:\/\/www.preventionweb.net\/files\/54012_manmadetechhazards.pdf<\/a><\/span><\/p>\n<p><span style=\"font-size: 14px;\"><a href=\"#_ftnref11\" name=\"_ftn11\">[11]<\/a> <a href=\"https:\/\/environmentlive.unep.org\/media\/docs\/assessments\/UNEP_Frontiers_2016_report_emerging_issues_of_environmental_concern.pdf\">https:\/\/environmentlive.unep.org\/media\/docs\/assessments\/UNEP_Frontiers_2016_report_emerging_issues_of_environmental_concern.pd<\/a><u>f<\/u><\/span><\/p>\n<p><span style=\"font-size: 14px;\"><a href=\"#_ftnref12\" name=\"_ftn12\">[12]<\/a> <a href=\"https:\/\/covid19.who.int\/region\/amro\/country\/us\">https:\/\/covid19.who.int\/region\/amro\/country\/us<\/a><\/span><\/p>\n<p><span style=\"font-size: 14px;\"><a href=\"#_ftnref13\" name=\"_ftn13\">[13]<\/a> <a href=\"https:\/\/www.bbc.co.uk\/news\/business-51706225\">https:\/\/www.bbc.co.uk\/news\/business-51706225<\/a><\/span><\/p>\n<p><span style=\"font-size: 14px;\"><a href=\"#_ftnref14\" name=\"_ftn14\">[14]<\/a> <a href=\"http:\/\/www3.weforum.org\/docs\/WEF_Global_Risk_Report_2020.pdf\">http:\/\/www3.weforum.org\/docs\/WEF_Global_Risk_Report_2020.pdf<\/a><\/span><\/p>\n<p><span style=\"font-size: 14px;\"><a href=\"#_ftnref15\" name=\"_ftn15\">[15]<\/a> <a href=\"https:\/\/www.nationalgeographic.com\/environment\/global-warming\/deforestation\/\">https:\/\/www.nationalgeographic.com\/environment\/global-warming\/deforestation\/<\/a><\/span><\/p>\n<p><span style=\"font-size: 14px;\"><a href=\"#_ftnref16\" name=\"_ftn16\">[16]<\/a> <a href=\"https:\/\/theicct.org\/sites\/default\/files\/publications\/ICCT_CO2-commercl-aviation-2018_20190918.pdf\">https:\/\/theicct.org\/sites\/default\/files\/publications\/ICCT_CO2-commercl-aviation-2018_20190918.pdf<\/a><\/span><\/p>\n<p><span style=\"font-size: 14px;\"><a href=\"#_ftnref17\" name=\"_ftn17\">[17]<\/a> <a href=\"https:\/\/www.ipcc.ch\/2018\/10\/08\/summary-for-policymakers-of-ipcc-special-report-on-global-warming-of-1-5c-approved-by-governments\/\">https:\/\/www.ipcc.ch\/2018\/10\/08\/summary-for-policymakers-of-ipcc-special-report-on-global-warming-of-1-5c-approved-by-governments\/<\/a><\/span><\/p>\n<p><span style=\"font-size: 14px;\"><a href=\"#_ftnref18\" name=\"_ftn18\">[18]<\/a> <a href=\"https:\/\/www.unenvironment.org\/interactive\/emissions-gap-report\/2019\/\">https:\/\/www.unenvironment.org\/interactive\/emissions-gap-report\/2019\/<\/a><\/span><\/p>\n<p><span style=\"font-size: 14px;\"><a href=\"#_ftnref19\" name=\"_ftn19\">[19]<\/a> <a href=\"https:\/\/jwafs.mit.edu\/about\/impact\">https:\/\/jwafs.mit.edu\/about\/impact<\/a><\/span><\/p>\n","protected":false},"author":18,"featured_media":69890,"template":"","tags":[],"acf":[],"yoast_head":"<!-- This site is optimized with the Yoast SEO plugin v21.5 - https:\/\/yoast.com\/wordpress\/plugins\/seo\/ -->\n<title>Gezegenimizin en b\u00fcy\u00fck risklerini ortadan kald\u0131rmak | Abdul Latif Jameel\u00ae<\/title>\n<meta name=\"description\" content=\"\u00c7\u00fcnk\u00fc insanl\u0131k, COVID-19\u2019a yol a\u00e7an olaylar zincirinin \u00f6n\u00fcnde ve ortas\u0131nda yer al\u0131yor. End\u00fcstrilerimiz, k\u00fclt\u00fcrlerimiz, \u00e7evreyi istismar etmemiz, y\u00fcksek say\u0131m\u0131z, s\u0131k s\u0131k viral salg\u0131n\u0131n en b\u00fcy\u00fck nedenleri olarak nitelendiriliyor. Yava\u015f ancak kesin bir \u015fekilde, yeni vir\u00fcslerin ortaya \u00e7\u0131kmas\u0131 i\u00e7in uygun ve d\u00fcnyan\u0131n d\u00f6rt k\u00f6\u015fesine h\u0131zl\u0131 bir \u015fekilde da\u011f\u0131lmas\u0131 i\u00e7in haz\u0131rlanm\u0131\u015f bir ortam olu\u015fturduk.\" \/>\n<meta name=\"robots\" content=\"index, follow, max-snippet:-1, max-image-preview:large, max-video-preview:-1\" \/>\n<link rel=\"canonical\" href=\"https:\/\/alj.com\/tr\/perspective\/remedying-our-planets-greatest-risks\/\" \/>\n<meta property=\"og:locale\" content=\"tr_TR\" \/>\n<meta property=\"og:type\" content=\"article\" \/>\n<meta property=\"og:title\" content=\"Gezegenimizin en b\u00fcy\u00fck risklerini ortadan kald\u0131rmak | Abdul Latif Jameel\u00ae\" \/>\n<meta property=\"og:description\" content=\"\u00c7\u00fcnk\u00fc insanl\u0131k, COVID-19\u2019a yol a\u00e7an olaylar zincirinin \u00f6n\u00fcnde ve ortas\u0131nda yer al\u0131yor. End\u00fcstrilerimiz, k\u00fclt\u00fcrlerimiz, \u00e7evreyi istismar etmemiz, y\u00fcksek say\u0131m\u0131z, s\u0131k s\u0131k viral salg\u0131n\u0131n en b\u00fcy\u00fck nedenleri olarak nitelendiriliyor. Yava\u015f ancak kesin bir \u015fekilde, yeni vir\u00fcslerin ortaya \u00e7\u0131kmas\u0131 i\u00e7in uygun ve d\u00fcnyan\u0131n d\u00f6rt k\u00f6\u015fesine h\u0131zl\u0131 bir \u015fekilde da\u011f\u0131lmas\u0131 i\u00e7in haz\u0131rlanm\u0131\u015f bir ortam olu\u015fturduk.\" \/>\n<meta property=\"og:url\" content=\"https:\/\/alj.com\/tr\/perspective\/remedying-our-planets-greatest-risks\/\" \/>\n<meta property=\"og:site_name\" content=\"Abdul Latif Jameel\" \/>\n<meta property=\"article:publisher\" content=\"https:\/\/www.facebook.com\/Abdul.Latif.Jameel.Official\" \/>\n<meta property=\"article:modified_time\" content=\"2020-09-28T08:36:13+00:00\" \/>\n<meta property=\"og:image\" content=\"https:\/\/media.alj.com\/app\/uploads\/2020\/07\/RR-0.jpg\" \/>\n\t<meta property=\"og:image:width\" content=\"626\" \/>\n\t<meta property=\"og:image:height\" content=\"346\" \/>\n\t<meta property=\"og:image:type\" content=\"image\/jpeg\" \/>\n<meta name=\"twitter:card\" content=\"summary_large_image\" \/>\n<meta name=\"twitter:label1\" content=\"Est. reading time\" \/>\n\t<meta name=\"twitter:data1\" content=\"18 minutes\" \/>\n<script type=\"application\/ld+json\" class=\"yoast-schema-graph\">{\"@context\":\"https:\/\/schema.org\",\"@graph\":[{\"@type\":\"WebPage\",\"@id\":\"https:\/\/alj.com\/tr\/perspective\/remedying-our-planets-greatest-risks\/\",\"url\":\"https:\/\/alj.com\/tr\/perspective\/remedying-our-planets-greatest-risks\/\",\"name\":\"Gezegenimizin en b\u00fcy\u00fck risklerini ortadan kald\u0131rmak | Abdul Latif Jameel\u00ae\",\"isPartOf\":{\"@id\":\"https:\/\/alj.com\/en\/#website\"},\"datePublished\":\"2020-07-08T10:58:04+00:00\",\"dateModified\":\"2020-09-28T08:36:13+00:00\",\"description\":\"\u00c7\u00fcnk\u00fc insanl\u0131k, COVID-19\u2019a yol a\u00e7an olaylar zincirinin \u00f6n\u00fcnde ve ortas\u0131nda yer al\u0131yor. End\u00fcstrilerimiz, k\u00fclt\u00fcrlerimiz, \u00e7evreyi istismar etmemiz, y\u00fcksek say\u0131m\u0131z, s\u0131k s\u0131k viral salg\u0131n\u0131n en b\u00fcy\u00fck nedenleri olarak nitelendiriliyor. Yava\u015f ancak kesin bir \u015fekilde, yeni vir\u00fcslerin ortaya \u00e7\u0131kmas\u0131 i\u00e7in uygun ve d\u00fcnyan\u0131n d\u00f6rt k\u00f6\u015fesine h\u0131zl\u0131 bir \u015fekilde da\u011f\u0131lmas\u0131 i\u00e7in haz\u0131rlanm\u0131\u015f bir ortam olu\u015fturduk.\",\"breadcrumb\":{\"@id\":\"https:\/\/alj.com\/tr\/perspective\/remedying-our-planets-greatest-risks\/#breadcrumb\"},\"inLanguage\":\"tr\",\"potentialAction\":[{\"@type\":\"ReadAction\",\"target\":[\"https:\/\/alj.com\/tr\/perspective\/remedying-our-planets-greatest-risks\/\"]}]},{\"@type\":\"BreadcrumbList\",\"@id\":\"https:\/\/alj.com\/tr\/perspective\/remedying-our-planets-greatest-risks\/#breadcrumb\",\"itemListElement\":[{\"@type\":\"ListItem\",\"position\":1,\"name\":\"Home\",\"item\":\"https:\/\/alj.com\/tr\/\"},{\"@type\":\"ListItem\",\"position\":2,\"name\":\"Perspectives\",\"item\":\"https:\/\/alj.com\/ja\/perspective\/\"},{\"@type\":\"ListItem\",\"position\":3,\"name\":\"Gezegenimizin en b\u00fcy\u00fck risklerini ortadan kald\u0131rmak\"}]},{\"@type\":\"WebSite\",\"@id\":\"https:\/\/alj.com\/en\/#website\",\"url\":\"https:\/\/alj.com\/en\/\",\"name\":\"Abdul Latif Jameel\",\"description\":\"Abdul Latif Jameel\",\"potentialAction\":[{\"@type\":\"SearchAction\",\"target\":{\"@type\":\"EntryPoint\",\"urlTemplate\":\"https:\/\/alj.com\/en\/?s={search_term_string}\"},\"query-input\":\"required name=search_term_string\"}],\"inLanguage\":\"tr\"}]}<\/script>\n<!-- \/ Yoast SEO plugin. -->","yoast_head_json":{"title":"Gezegenimizin en b\u00fcy\u00fck risklerini ortadan kald\u0131rmak | Abdul Latif Jameel\u00ae","description":"\u00c7\u00fcnk\u00fc insanl\u0131k, COVID-19\u2019a yol a\u00e7an olaylar zincirinin \u00f6n\u00fcnde ve ortas\u0131nda yer al\u0131yor. End\u00fcstrilerimiz, k\u00fclt\u00fcrlerimiz, \u00e7evreyi istismar etmemiz, y\u00fcksek say\u0131m\u0131z, s\u0131k s\u0131k viral salg\u0131n\u0131n en b\u00fcy\u00fck nedenleri olarak nitelendiriliyor. Yava\u015f ancak kesin bir \u015fekilde, yeni vir\u00fcslerin ortaya \u00e7\u0131kmas\u0131 i\u00e7in uygun ve d\u00fcnyan\u0131n d\u00f6rt k\u00f6\u015fesine h\u0131zl\u0131 bir \u015fekilde da\u011f\u0131lmas\u0131 i\u00e7in haz\u0131rlanm\u0131\u015f bir ortam olu\u015fturduk.","robots":{"index":"index","follow":"follow","max-snippet":"max-snippet:-1","max-image-preview":"max-image-preview:large","max-video-preview":"max-video-preview:-1"},"canonical":"https:\/\/alj.com\/tr\/perspective\/remedying-our-planets-greatest-risks\/","og_locale":"tr_TR","og_type":"article","og_title":"Gezegenimizin en b\u00fcy\u00fck risklerini ortadan kald\u0131rmak | Abdul Latif Jameel\u00ae","og_description":"\u00c7\u00fcnk\u00fc insanl\u0131k, COVID-19\u2019a yol a\u00e7an olaylar zincirinin \u00f6n\u00fcnde ve ortas\u0131nda yer al\u0131yor. End\u00fcstrilerimiz, k\u00fclt\u00fcrlerimiz, \u00e7evreyi istismar etmemiz, y\u00fcksek say\u0131m\u0131z, s\u0131k s\u0131k viral salg\u0131n\u0131n en b\u00fcy\u00fck nedenleri olarak nitelendiriliyor. Yava\u015f ancak kesin bir \u015fekilde, yeni vir\u00fcslerin ortaya \u00e7\u0131kmas\u0131 i\u00e7in uygun ve d\u00fcnyan\u0131n d\u00f6rt k\u00f6\u015fesine h\u0131zl\u0131 bir \u015fekilde da\u011f\u0131lmas\u0131 i\u00e7in haz\u0131rlanm\u0131\u015f bir ortam olu\u015fturduk.","og_url":"https:\/\/alj.com\/tr\/perspective\/remedying-our-planets-greatest-risks\/","og_site_name":"Abdul Latif Jameel","article_publisher":"https:\/\/www.facebook.com\/Abdul.Latif.Jameel.Official","article_modified_time":"2020-09-28T08:36:13+00:00","og_image":[{"width":626,"height":346,"url":"https:\/\/media.alj.com\/app\/uploads\/2020\/07\/RR-0.jpg","type":"image\/jpeg"}],"twitter_card":"summary_large_image","twitter_misc":{"Est. reading time":"18 minutes"},"schema":{"@context":"https:\/\/schema.org","@graph":[{"@type":"WebPage","@id":"https:\/\/alj.com\/tr\/perspective\/remedying-our-planets-greatest-risks\/","url":"https:\/\/alj.com\/tr\/perspective\/remedying-our-planets-greatest-risks\/","name":"Gezegenimizin en b\u00fcy\u00fck risklerini ortadan kald\u0131rmak | Abdul Latif Jameel\u00ae","isPartOf":{"@id":"https:\/\/alj.com\/en\/#website"},"datePublished":"2020-07-08T10:58:04+00:00","dateModified":"2020-09-28T08:36:13+00:00","description":"\u00c7\u00fcnk\u00fc insanl\u0131k, COVID-19\u2019a yol a\u00e7an olaylar zincirinin \u00f6n\u00fcnde ve ortas\u0131nda yer al\u0131yor. End\u00fcstrilerimiz, k\u00fclt\u00fcrlerimiz, \u00e7evreyi istismar etmemiz, y\u00fcksek say\u0131m\u0131z, s\u0131k s\u0131k viral salg\u0131n\u0131n en b\u00fcy\u00fck nedenleri olarak nitelendiriliyor. Yava\u015f ancak kesin bir \u015fekilde, yeni vir\u00fcslerin ortaya \u00e7\u0131kmas\u0131 i\u00e7in uygun ve d\u00fcnyan\u0131n d\u00f6rt k\u00f6\u015fesine h\u0131zl\u0131 bir \u015fekilde da\u011f\u0131lmas\u0131 i\u00e7in haz\u0131rlanm\u0131\u015f bir ortam olu\u015fturduk.","breadcrumb":{"@id":"https:\/\/alj.com\/tr\/perspective\/remedying-our-planets-greatest-risks\/#breadcrumb"},"inLanguage":"tr","potentialAction":[{"@type":"ReadAction","target":["https:\/\/alj.com\/tr\/perspective\/remedying-our-planets-greatest-risks\/"]}]},{"@type":"BreadcrumbList","@id":"https:\/\/alj.com\/tr\/perspective\/remedying-our-planets-greatest-risks\/#breadcrumb","itemListElement":[{"@type":"ListItem","position":1,"name":"Home","item":"https:\/\/alj.com\/tr\/"},{"@type":"ListItem","position":2,"name":"Perspectives","item":"https:\/\/alj.com\/ja\/perspective\/"},{"@type":"ListItem","position":3,"name":"Gezegenimizin en b\u00fcy\u00fck risklerini ortadan kald\u0131rmak"}]},{"@type":"WebSite","@id":"https:\/\/alj.com\/en\/#website","url":"https:\/\/alj.com\/en\/","name":"Abdul Latif Jameel","description":"Abdul Latif Jameel","potentialAction":[{"@type":"SearchAction","target":{"@type":"EntryPoint","urlTemplate":"https:\/\/alj.com\/en\/?s={search_term_string}"},"query-input":"required name=search_term_string"}],"inLanguage":"tr"}]}},"post-meta-fields":{"_alp_processed":["1601281234"],"_wpml_word_count":["{\"total\":2771,\"to_translate\":{\"ar\":2771,\"zh-hans\":2771,\"fr\":2771,\"ja\":2771,\"es\":2771,\"tr\":2771}}"],"push_notification":["no"],"_push_notification":["field_5c3b1fb67034d"],"_wpml_media_featured":["1"],"_wpml_media_duplicate":["1"],"perspective_short_title":["Gezegenimizin en b\u00fcy\u00fck risklerini ortadan kald\u0131rmak "],"perspective_summury":["<p>\u00c7ok az say\u0131da tahminci, \u2018\u00f6ng\u00f6r\u00fcn\u00fcn bilgeli\u011fine\u2019 riski saptama ve de\u011ferlendirmeden sorumlu olanlardan daha fazla de\u011fer verecektir.<\/p>\n"],"perspective_location":["Dubai, BAE"],"wpcf-featured-news":["0"],"is_latest_news":["0"],"wpcf-show-news-at-homepage":["1"],"publish_mobile":[""],"_publish_mobile":["field_5bfa8eb2e65cf"],"mobile_featured_image":["https:\/\/media.alj.com\/app\/uploads\/2020\/07\/RR-0.jpg"],"_mobile_featured_image":["field_5c3b204983dea"],"_wpcf-card-image-sort-order":["a:1:{i:0;i:827880;}"],"_bsf_post_type":["0"],"_bsf_item_review_type":["none"],"_yoast_wpseo_content_score":["30"],"post_views_count_2020Jul":["2"],"post_views_count_2020Aug":["8"],"post_views_count_2020Sep":["51"],"_yoast_wpseo_title":["Gezegenimizin en b\u00fcy\u00fck risklerini ortadan kald\u0131rmak | Abdul Latif Jameel\u00ae"],"_yoast_wpseo_metadesc":["\u00c7\u00fcnk\u00fc insanl\u0131k, COVID-19\u2019a yol a\u00e7an olaylar zincirinin \u00f6n\u00fcnde ve ortas\u0131nda yer al\u0131yor. End\u00fcstrilerimiz, k\u00fclt\u00fcrlerimiz, \u00e7evreyi istismar etmemiz, y\u00fcksek say\u0131m\u0131z, s\u0131k s\u0131k viral salg\u0131n\u0131n en b\u00fcy\u00fck nedenleri olarak nitelendiriliyor. Yava\u015f ancak kesin bir \u015fekilde, yeni vir\u00fcslerin ortaya \u00e7\u0131kmas\u0131 i\u00e7in uygun ve d\u00fcnyan\u0131n d\u00f6rt k\u00f6\u015fesine h\u0131zl\u0131 bir \u015fekilde da\u011f\u0131lmas\u0131 i\u00e7in haz\u0131rlanm\u0131\u015f bir ortam olu\u015fturduk."],"_last_translation_edit_mode":["native-editor"],"_thumbnail_id":["69890"],"perspective_business_sector":["\u015eirket"],"wpcf-perspective-published-date":["1594512000"],"wpcf-card-image":[""],"post_views_count_2020Oct":["26"],"post_views_count_2020Nov":["18"],"post_views_count_2020Dec":["15"],"post_views_count_2021Jan":["22"],"post_views_count_2021Feb":["15"],"post_views_count_2021Mar":["22"],"post_views_count_2021Apr":["9"],"post_views_count_2021May":["8"],"post_views_count_2021Jun":["2"],"post_views_count_2021Jul":["5"],"post_views_total_count":["5"]},"_links":{"self":[{"href":"https:\/\/alj.com\/tr\/wp-json\/wp\/v2\/perspective\/77631"}],"collection":[{"href":"https:\/\/alj.com\/tr\/wp-json\/wp\/v2\/perspective"}],"about":[{"href":"https:\/\/alj.com\/tr\/wp-json\/wp\/v2\/types\/perspective"}],"author":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/alj.com\/tr\/wp-json\/wp\/v2\/users\/18"}],"wp:featuredmedia":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/alj.com\/tr\/wp-json\/wp\/v2\/media\/69890"}],"wp:attachment":[{"href":"https:\/\/alj.com\/tr\/wp-json\/wp\/v2\/media?parent=77631"}],"wp:term":[{"taxonomy":"post_tag","embeddable":true,"href":"https:\/\/alj.com\/tr\/wp-json\/wp\/v2\/tags?post=77631"}],"curies":[{"name":"wp","href":"https:\/\/api.w.org\/{rel}","templated":true}]}}